Landbouw beslaat een groot deel van de open ruimte. De VLM heeft een aantal landbouweconomen en landbouwdeskundigen in dienst die onderzoeken welke invloed de instrumenten die de VLM inzet, hebben op de landbouwsector en -bedrijven. Hierdoor heeft de VLM een pak expertise in huis over landbouw.
Die expertise blijft niet binnenshuis. Externe partners schakelen voor de analyse van hun projecten ook de VLM in.
Om landbouwanalyses te maken, gebruikt de VLM bestaande landbouweconomische gegevens. Ze gebruiken ook nieuwe gegevens die komen van landbouwers die werden geënquêteerd.
Inhoud landbouwanalyses
De landbouwanalyses situeren zich op deze terreinen:
- inventarissen: die geven weer hoeveel en welke landbouw aanwezig is op een bepaalde plaats en binnen welk beleids- en juridisch kader die landbouw functioneert.
- visie: bij voldoende kennis over landbouw, kan een (toekomst)visie voor de sector worden opgesteld. Soms is daarbij de inbreng van alle betrokkenen in het gebied van belang en kan de VLM dit proces coördineren.
- planvorming van inrichtingsprojecten
- kosten-batenanalyses of SWOT-analyses: zij kunnen het nut of de meerwaarde van een project voor de landbouw (bijv. bij ruilverkaveling) zichtbaar maken.
- landbouwgevoeligheidskaarten: als landbouwgebieden worden aangesproken voor andere functies, wordt een landbouwgevoeligheidskaart opgesteld. Die kaart duidt de gevoeligheid of kwetsbaarheid van het gebied aan waarvoor het geclaimd wordt. Door een landbouwgevoeligheidskaart te gebruiken, kunnen verschillende alternatieven worden afgewogen.
- landbouweffectenrapporten: van zodra er duidelijkheid is over een te nemen maatregel en de plaats ervan, wordt een landbouweffectenrapport of LER opgemaakt. Het LER beschrijft alle effecten van een maatregel op de landbouwsector en het landbouwbedrijf. Het LER gaat doorgaans gepaard met een enquêtering. Zo kunnen de gevolgen van een ingrijpende maatregel beter worden ingeschat. Per landbouwbedrijf wordt dan een fiche gemaakt waarin de gevolgen van de maatregelen worden geschreven. Hierbij wordt een intensieve communicatie met de landbouwer en de landbouw als sector gevoerd.
- begeleidende maatregelen: in het LER kan de landbouwbedrijfsleider zijn voorkeur voor begeleidende maatregelen kenbaar maken. Op basis van de antwoorden, worden de mogelijkheden voor de lokale grondenbanken berekend.
- vergoeding: als een maatregel het landbouwgebruik nog toelaat (bijv. bij vernatting, overstroming, beperken van bemesting, verplichten van grasland) kan de landbouwer een vergoeding ontvangen. De VLM berekent de schade van dergelijke maatregelen op een uniforme manier binnen de krijtlijnen van de geldende wetgeving. Als het kan, houdt ze rekening met de kenmerken van het gebied en het bedrijf.
Doel landbouwanalyses
De landbouwanalyses zorgen ervoor dat:
- er evenwichtige plannen en visies worden opgemaakt;
- de belanghebbenden en betrokkenen worden geïnformeerd;
- de effecten van bepaalde maatregelen in kaart worden gebracht;
- getroffen landbouwbedrijven begeleid of correct gecompenseerd worden.
Op die manier draagt de VLM bij tot het creëren van een maatschappelijk draagvlak. Ook houdt ze op een deskundige manier rekening met de bekommernissen en belangen van de betrokken doelgroep.
Relatie met andere expertisedomeinen
Het bestaan van andere expertisedomeinen binnen de VLM op het vlak van natuur, water, grond(aankopen), GIS, … is een meerwaarde voor het maken van correcte landbouwanalyses.