, rijk aan bijzondere planten en dieren. Onlangs werd er
aangelegd, zodat je het gebied al wandelend kunt ontdekken.
Tijdens
het openbaar onderzoek kan je inzage krijgen in de plannen en je reacties kenbaar maken.
- De Vlaamse Landmaatschappij en het Agentschap Natuur en Bos organiseerden
infowandelingen op het terrein.
Experts gaven er ter plekke
concrete antwoorden op praktische vragen.
- Eind januari 2026 kan je - via deze pagina - een afspraak maken voor een persoonlijk inzagemoment.
Terugblik infowandelingen
Een 70tal geïnteresseerden nam deel aan de infowandelingen op maandag 3 en zondag 9 november. In een presentatiemoment werden de plannen uitgelegd waarna een terreinwandeling volgde met toelichting, vraag en antwoord.
Korte inhoud
Het Natuurinrichtingsproject Graafweide Schupleer werd ingesteld op 16 april 2019. Dit project omvat 349ha grond gespreid over Grobbendonk en Vorselaar. Het is gelegen in het samenvloeiingsgebied van de Kleine Nete en Aa en omvat de beekvalleien van de Aa en de Kleine Nete gelegen tussen de dorpskernen van Grobbendonk en Vorselaar. De combinatie van de natte, open alluviale beekvalleien met de tussenliggende en aangrenzende hoger gelegen beboste zandgronden zorgen voor een opvallende landschappelijke verscheidenheid. Dit is nog een klein stukje vrij gaaf bewaard Kempisch landschap waar we via natuurinrichting een natte natuurkern van 150ha willen realiseren. Van oudsher variëren de landbouwgronden hier van natte tot minder natte graslanden. Door het oprichten van een grondenbank kunnen hier gericht gronden aangekocht worden om het landbouwgebruik beter te alloceren. Op 10 januari 2024 werd bovendien het Gemeentelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan (GRUP) 'Vallei van de kleine Nete en Aa van Kasterlee tot Grobbendonk' definitief vastgesteld. Hierdoor is +/-100ha landbouwgrond binnen het projectperimeter van Graafweide Schupleer omgezet naar natuurbestemming. De visie voor natuurrealisatie is ingetekend op de gronden met bestemming natuur.
Vrijdag 25 november 2022 keurde Minister van Omgeving Zuhal Demir de maatregelen en modaliteiten van het projectrapport goed. Dat wil zeggen dat de voorbereidingsfase nu volledig klaar is en we de grote werken kunnen voorbereiden.
Meer info vind je in onze perskamer.
Voorgeschiedenis
Het project vindt zijn oorsprong in de opmaak van de gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen 'Vallei van de Kleine Nete en Aa' als onderdeel van het AGNAS (Afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur) proces in de regio Neteland. Over het eerste voorstel kon geen akkoord bereikt worden tussen de verschillende actoren. Op 20/12/2012 besliste de Vlaamse regering dat er een nieuw voorstel moest komen met minder impact op de landbouw en rekening houdend met het ontwerp S-IHD-rapport voor het habitatrichtlijngebied 'Vallei van de Kleine Nete met aangrenzende brongebieden, moerassen en heiden'. Het rapport stelt de realisatie van een natte natuurkern van 150ha in Graafweide-Schupleer voor.
Op 4/04/2014 gaat de Vlaamse regering akkoord met het zogenaamde voorkeurscenario op voorwaarde dat er een plan van aanpak uitgewerkt werd. Dit plan van aanpak werd in 2018 voorgelegd aan de minister.
Op 25/01/2019 gaf de Vlaamse Regering haar goedkeuring voor dit plan en gaf zij de opdracht aan de bevoegde minister om de instelling van een natuurinrichtingsproject voor te bereiden. Bijkomend wordt de opdracht gegeven om een lokale grondenbank op te richten en een gebiedsgerichte inzet van behe erovereenkomsten uit te werken om een vlotte overgang van landbouw naar natuur te faciliteren.
Stand van zaken
16 april 2019: Instelling Natuurinrichtingsproject Graafweide Schupleer
25 november
2022: Goedkeuring maatregelen en modaliteiten van het projectrapport door Vlaamse Regering.
Uitgevoerde werken:
Najaar 2022: Eerste uitvoeringsdossier, herstel van kleine landschapselementen in het gebied. Voor één bomenrij naast de Kleine Nete, werd samengewerkt met twee scholen uit Grobbendonk en Vorselaar.
Zomer 2024: Tweede uitvoeringsdossier, realiseren van een wandelverbinding tussen de schapenstal in Vorselaar en de kasteelsite in Grobbendonk
Geplande werken:
Najaar 2026: Derde uitvoeringsdossier, deel één van de hydrologische herstelwerken
Partners
De gemeenten Grobbendonk en Vorselaar, Regionaal Landschap Kleine Nete en Grote Nete, provincie Antwerpen, Afdeling Integraal Waterbeleid, departement Omgeving, Onroerend Erfgoed, Vlaamse Milieumaatschappij, Agentschap Natuur en Bos, Natuurpunt, Boerenbond, Departement landbouw en visserij, Kempens Landschap, meerdere privé-eigenaars.
Documenten
Projectrapport
Projectrapport Graafweide Schupleer
Bijlage 1: Plan van aanpak
Bijlage 2: korte inhoud studies
Bijlage 3 kaartenatlas
Overige documenten
Ministerieel besluit goedkeuring maatregelen en modaliteiten
De eerste infokrant kan je hier raadplegen
De tweede infokrant kan je hier raadplegen
Nuttige links
De portaalsite
www.dekleinenete.be geeft een overzicht van de grote Vlaamse projecten in de vallei van de Kleine Nete.
Verschillende documenten rond Graafweide Schupleer zijn terug te vinden op de pagina van het RUP (ruimtelijk uitvoeringsplan) vallei van de Kleine Nete en Aa
Wandellussen en activiteiten kan je onder andere terugvinden op de website van
Natuurpunt.
Meer info over de Europese en Vlaamse natuurbescherming voor dit gebied zikan je lezen op
de website van Natura 2000.
FAQ – Graafweide Schupleer
Vragen
Over de natuur en veen in Graafweide Schupleer
Wat gaan we doen? En waarom doen we dit?
Over de uitvoering van de werken
Over effecten van de werken op de recreant
Over effecten van de werken op de fauna en flora
Over effecten van de werken voor de buurtbewoner
Over de uitvoerende overheid
Antwoorden
Over de natuur en veen in Graafweide Schupleer
Wat is Natuurinrichting?
Natuurinrichting betekent dat we een gebied herinrichten om de natuur te helpen herstellen of versterken. Soms heeft de natuur een duwtje nodig — bijvoorbeeld omdat de waterstand veranderd is, of omdat vroegere ingrepen het evenwicht hebben verstoord.
Met natuurinrichting voeren we daarom gerichte werken uit: we herstellen beken, maken de bodem natter, planten nieuwe bomen aan of verwijderen soorten die er niet thuishoren. Zo geven we planten en dieren opnieuw de ruimte.
De Vlaamse Landmaatschappij werkt hiervoor samen met het Agentschap voor Natuur en Bos. We zetten natuurinrichting enkel in waar dat zinvol en duurzaam is, en waar het gebied er echt beter van wordt.
In Vlaanderen is open ruimte schaars. Daarom zoeken we telkens een evenwicht tussen natuur, landbouw, water en recreatie — met respect voor iedereen die de omgeving gebruikt of er woont.
Zo zorgen we samen voor gezonde natuur én een aangename leefomgeving voor mens en dier.
Terug naar boven
Wat is er zo uniek aan Graafweide Schupleer?
Graafweide Schupleer huist bijzonder veel planten en dieren. Zo zie je al eens ijsvogels vliegen of als je geluk hebt, een wespendief. Bijzondere planten zoals de wateraardbei of de slangenwortel vind je hier ook terug.
Het gebied maakt dan ook deel uit van het Habitatrichtlijngebied Kleine Nete, met Europese natuurdoelen. In Graafweide Schupleer moet bijv. 150 ha natte natuur gerealiseerd worden. Er zijn dus kansen om bijzondere en zeldzame natuur te realiseren. Natuurinrichting zal zorgen voor de ontwikkeling van overgangsveenvegetatie, een uitbreiding van het blauwgrasland en een grote blok glanshavergrasland.
De aanwezige erfgoedelementen maken het gebied nog unieker. De restanten van de kasteelhoeve spreken tot de verbeelding en de werking van de watermolen sinds de 12de eeuw heeft een sturende rol gehad in de aanwezige natuur en landschap.
Het gebied is bovendien grotendeels beschermd landschap, waar permanente graslanden, met kleine landschapselementen het landschapsbeeld sterk mee bepalen.
Er is hier behoorlijk wat veen teruggevonden. Onder andere daardoor kan Graafweide Schupleer een belangrijk gebiedje zijn op vlak van klimaatverandering.
Als we het veen beschermen en nathouden, helpt dit niet alleen de natuur, maar ook in de strijd tegen de klimaatverandering.
Terug naar boven
Waarom wordt hier ingezet op natte natuur? Waarom hier en niet ergens anders?
Graafweide Schupleer is gelegen in de vallei van de waterlopen de Aa en de Kleine Nete. Valleien liggen laag in het landschap, door de insnijding van het water. Door de lage ligging van dit gebied, zit het grondwater ook dicht bij het oppervlak. Door hier water langer vast te houden, kunnen veen, moeras en nat grasland zich herstellen. Die soorten natuur hebben juist veel water nodig om te overleven.
Op hogere, droge zandgronden – zoals je die elders in de Kempen vindt – lukt dat niet. Daar zakt het water te diep weg in de bodem. Die droge gebieden zijn dan wel weer belangrijk om regenwater te laten infiltreren, zodat het grondwater aangevuld wordt.
Elk stuk landschap vervult zijn eigen rol. Hier in de vallei hoort natte natuur thuis — precies waar ze van nature hoort te zijn.
Hieronder is een beeld dat de analyse hogere infiltratiezones en lagere valleigebieden weergeeft. Op het beeld zie je ook het effect van een pompput, dat speelt in Graafweide Schupleer minder een rol. Zonder pompput zal het water van het infiltratiegebied over vele jaren naar het valleigebied stromen.
Terug naar boven
Wat is veen en waarom is veenbehoud belangrijk?
Veen is een bijzondere soort bodem die ontstaat wanneer plantenresten zich opstapelen in natte gebieden. Omdat de grond er verzadigd is met water, krijgen schimmels en bacteriën te weinig zuurstof om het plantenmateriaal af te breken. Zo stapelen de resten zich laag per laag op, en ontstaat er veen.
Dat proces duurt ontzettend lang: om slechts 30 centimeter veen te vormen, is al snel meer dan 600 jaar nodig.
Wanneer veen uitdroogt en in contact komt met zuurstof, gebeurt het omgekeerde: de plantenresten breken af en er komt CO₂ vrij — een belangrijk broeikasgas dat bijdraagt aan de klimaatverandering.
Daarom is het nat houden van veen zo belangrijk. Door het grondwaterpeil hoog genoeg te houden, voorkomen we dat de opgeslagen koolstof vrijkomt. Bovendien werkt veen als een natuurlijke spons: het houdt water vast in natte periodes en geeft het langzaam af bij droogte. Dat helpt tegen verdroging in de omgeving.
Onderstaand beeld geeft schematisch weer hoe veen zich opbouwt en welke meerwaarde het meebrengt op verschillende vlakken (klimaat, waterhuishouding, biodiversiteit, recreatie/educatie).
In Vlaanderen is al veel veen verdwenen door ontwatering en turfwinning. Met dit project willen we het overgebleven veen beschermen, behouden en zo goed mogelijk herstellen, zodat ook toekomstige generaties kunnen profiteren van de voordelen die het biedt voor natuur, klimaat en waterbeheer.
Terug naar boven
Waarom is veenbehoud goed voor het klimaat?
Het natuurherstel in Graafweide Schupleer draagt op verschillende manieren bij aan een beter klimaat.
Veen houdt koolstof vast
Zoals in de vorige vraag ook aan bod kwam, in veengebieden zitten oude plantenresten die zich over duizenden jaren hebben opgehoopt. Die plantenresten bevatten veel koolstof. Zolang het veen nat blijft, blijft die koolstof veilig in de bodem opgeslagen. Wanneer veen uitdroogt, breken de plantenresten af en komt de koolstof vrij als CO₂ — een broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering. Door het veen nat te houden, voorkomen we dus extra uitstoot.
Veen als spons
Door het grondwaterpeil te herstellen en de veenbodem als natuurlijke spons te laten werken, helpen we het gebied beter om te gaan met extreme weersomstandigheden. Bij hevige regen houdt de natte bodem het water vast en voorkomt zo overstromingen. Tijdens droogte geeft de bodem dat water langzaam weer af, waardoor grondwaterreserves op peil blijven.
Veenafbraak is onomkeerbaar
De veenopbouw duurde vele eeuwen maar kan door een laag waterpeil razendsnel afgebroken worden. Veenafbraak is daardoor een onomkeerbaar proces.
Door te zorgen voor meer biodiversiteit — met sterke bodems, planten en dieren — maken we het hele ecosysteem weerbaarder tegen de gevolgen van de opwarming van de aarde.
Wereldwijd nemen veengebieden maar 3% van het landoppervlak in, maar ze bewaren 30% van alle koolstof die in de bodem zit — meer dan alle bossen samen.
Op het schema hieronder zie je dat wetlands of moerassen, het type vegetatie is dat het meeste koolstof ondergronds kan opslaan. Samen met de bovengrondse opslag, vormt dit het vegetatietype dat het meeste onder- en bovengrondse koolstof kan opslaan.
Door het veen in Graafweide Schupleer te beschermen, dragen we niet enkel bij aan de wereldwijde strijd tegen klimaatverandering maar voorzien we het natuur- en wandelgebied van een eigen waterreservoir dat water opneemt en afgeeft bij extreme weersituaties. Het herstel van veen, hydrologie en biodiversiteit zorgt ervoor dat Graafweide Schupleer een natuurlijk klimaatschild wordt — tegen droogte, tegen overstroming en tegen CO₂-uitstoot.
Terug naar boven
Komt er veel veen voor in Graafweide Schupleer?
Ja, verrassend veel zelfs. Experts hebben in een gebied van ongeveer 80 hectare veen aangetroffen. Op sommige plaatsen is die veenlaag meer dan twee meter dik — dat is uitzonderlijk voor Vlaanderen.
In grote delen van de vallei ligt het veen vlak onder het maaiveld, dus dicht bij de oppervlakte. Dat maakt het extra kwetsbaar: zodra het veen uitdroogt en in contact komt met lucht, begint het snel af te breken en komt er CO₂ vrij.
Het gaat hier over oppervlakkig veen dat in vergelijking met afgedekt veen extra kwetsbaar is. Het afgedekt veen, verstopt onder een minerale laag, werd niet bestudeerd maar is waarschijnlijk wel aanwezig. Het is dus belangrijk om deze zones vochtig te houden.
Door de bescherming van het veen, beschermen we niet alleen een zeldzaam stukje natuur, maar ook ons krachtig lokaal wapen tegen klimaatverandering.
Terug naar boven
Hoe zal het gebied er in de toekomst uitzien?
Het wandelpad blijft op hetzelfde traject lopen — je kan het gebied later dus nog altijd op dezelfde manier verkennen. Toch zal het landschap stap voor stap veranderen en natuurlijker worden.
Waar nu nog bomen staan aan de Kattendonk, komt straks een open heischraal grasland. Het wilgenstruweel dat vandaag het zicht wat beperkt, maakt plaats voor overgangsveen — een natte vegetatie met soorten als veenpluis, waarvan de witte pluimpjes zacht in de wind wiegen.
Ten noorden van de Kattendonk wordt een deel van de bodem afgegraven. Zo ontstaat een plas-draszone, waar het water ondiep blijft staan. Zulke plekken trekken kikkers, libellen en moerasplanten aan.
Als wandelaar kan je na de werken genieten van een nog afwisselender landschap, met open stukken, natte zones en kleurrijke planten — een vallei vol leven.
Terug naar boven
Wat gaan we doen? En waarom doen we dit?
Wat gaat er hier concreet gebeuren?
Om de natuur in Graafweide Schupleer te herstellen, worden verschillende gerichte ingrepen uitgevoerd.
Water beter vasthouden
We dichten of maken grachten minder diep zodat het water langer in het gebied blijft in plaats van snel weg te stromen. Ook enkele oude vijvers worden gedempt. Zo kan het grondwaterpeil stijgen — essentieel voor veen en natte natuur.
Kansen geven aan veen en heide
Op sommige plaatsen wordt de bovenste bodemlaag verwijderd. Zo krijgt de oorspronkelijke, voedselarme grond weer licht en lucht, waardoor veen en heide kunnen terugkeren. Een stuk bos wordt gekapt om het natuurlijke landschap te herstellen.
Opruimen en ongewenste soorten verwijderen
In het gebied ligt nog oud bouwafval en vervuilde grond. Dat wordt netjes verwijderd. Tegelijk worden exoten bestreden — soorten die hier niet thuishoren, zoals Japanse duizendknoop, vogelkers en Amerikaanse eik. Dat geeft inheemse soorten opnieuw de ruimte.
De gerichte maatregelen samen zorgen ervoor dat het gebied natter, gezonder en natuurlijker wordt — een vallei waar planten, dieren én bezoekers van kunnen genieten.
Terug naar boven
Waar gaan de meest impactvolle werken gebeuren?
Ter hoogte van de Kattendonk
Aan de Kattendonk zal de omgeving het sterkst veranderen. Het wilgenstruweel in het moeras en de bomen op de Kattendonk worden verwijderd, zodat het gebied weer natter kan worden en de oorspronkelijke vallei terug zichtbaar wordt. Ten noorden van de Kattendonk wordt een deel van de grond afgegraven. De dreef, die nu deels verdwenen is, wordt opnieuw aangeplant. Het bos langs westelijke zijde blijft bos, maar ondergaat een stevige exotenbestrijding vlak naast de dreef.
De Kattendonk verandert maar zal zorgen ervoor dat de vallei opnieuw haar natuurlijke vorm krijgt. Hierdoor kunnen planten en dieren beter gedijen.
Oude weekendvijvers
De oude weekendvijvers verdwijnen. Ze worden opgevuld met grond die eerder uit het gebied werd gehaald. Nu liggen de oevers te hoog rond de diepe vijvers, wat onnatuurlijk is in dit landschap. Na de werken komt er opnieuw een open, vochtig weiland op dezelfde hoogte als de omliggende velden.
De aanleg van een meer natuurlijke overgang van nat naar droog zorgt voor een betere waterhuishouding en uitzicht van de vallei.
De Schupleerloop
Zie punt Schupleerloop.
Kaalkap van oud stort in Vorselaar
Aan de Dijkbaan ligt een oud stort, dat vroeger tot wel 1,7 meter werd opgehoogd. Op die plek is spontaan bos gegroeid. Eerst worden er bodemstalen genomen om te bepalen of het stort kan worden gesaneerd.
Als dat zo is, wordt het bos tijdelijk gekapt, het gestorte materiaal afgegraven en daarna planten we het gebied opnieuw aan.
We ruimen de vervuilde zone veilig op en zorgen dat er opnieuw gezond bos kan ontstaan.
Terug naar boven
Waarom wordt er bos gekapt? Gaat er veel oppervlakte bos verdwijnen?
Het kappen van bomen doen we niet zomaar. Soms is het nodig om de natuur te herstellen of te versterken. We bekijken telkens zorgvuldig wat op elke plek het beste is voor het natuurlijke evenwicht en de biodiversiteit.
Niet om hout, maar om natuur
Wanneer er bomen verdwijnen, is dat altijd om de natuur meer kansen te geven. Een deel van het hout blijft gewoon liggen in het bos, zodat insecten, vogels en paddenstoelen er voedsel en schuilplaats vinden. Een ander deel krijgt een tweede leven als zitbank of infobord in het gebied.
Welke bomen verdwijnen?
Bomen die hier van nature niet thuishoren verdwijnen — zoals naaldbomen of andere exoten. Ook jonge bosjes die spontaan opgroeien op plekken waar zeldzame natuur zoals heide of trilveen kan terugkeren, worden verwijderd.
In totaal verdwijnt er iets meer dan 3 hectare bos.
Maar daar komt ook meer dan 5 hectare nieuw bos voor in de plaats:
- 1,6 hectare binnen het projectgebied zelf
- en nog eens 3,6 hectare buiten het gebied
Er verdwijnt dus niet zomaar bos — het wordt opnieuw aangeplant op geschiktere locaties.
Waarom moet het bos aan de Kattendonk weg?
De Kattendonk ligt op een zandige hoogte, die als infiltratiezone dient voor het water in het veengebied eronder. Bomen, en vooral naaldbomen, halen veel grondwater op en vangen regenwater met hun naalden. Daardoor raakt er minder water tot bij het veen, dat net vochtig moet blijven om te overleven. Door hier bomen te verwijderen en de grond af te graven, krijgt het veengebied weer voldoende aanvoer van zuiver water.
We kappen enkel waar het nodig is om het natuurlijke systeem te herstellen. Zo maken we plaats voor gezonde, gevarieerde natuur die beter bestand is tegen klimaatverandering.
Terug naar boven
Waarom wordt er ook grond afgegraven?
Op sommige plaatsen in Graafweide Schupleer ligt de bodem kunstmatig hoger dan vroeger. Daarom brengen we die zones weer terug tot hun oorspronkelijke hoogte. Dat noemen we “afgraven tot het oorspronkelijke maaiveld”.
Door die ophogingen kan het regenwater vandaag niet meer goed weg of vastgehouden worden. Door de bodem weer te verlagen, kan het water natuurlijk stromen en beter infiltreren in de ondergrond. Zo helpen we het veen en de natte natuur zich te herstellen.
Wat gebeurt er met de afgegraven grond?
De meeste grond blijft in het gebied zelf en wordt ter plaatse hergebruikt, bijvoorbeeld om oude grachten of vijvers op te vullen. Alleen grond die vervuild is, voeren we af naar een erkend verwerkingscentrum. Het slib uit de Schupleerloop hoort daarbij — dat wordt professioneel afgevoerd en verwerkt.
Wat met de oude weekendvijvers?
De vroegere weekendvijvers worden eerst afgevist (de vissen worden overgezet) en daarna gedempt met de grond die er vroeger werd uitgegraven en er nu langs ligt. We zorgen natuurlijk ook dat de kikkers, salamanders en amfibieën in het algemeen een tijdelijke nieuwe thuis vinden. Zo ontstaat er opnieuw een natuurlijk, vochtig weiland op de juiste hoogte in het landschap.
Om hoeveel grond gaat het?
In totaal gaat het om 4.000-6.000 m³ grond. Dat lijkt veel, maar het gaat hoofdzakelijk om plaatselijke herprofilering — de grond verplaatst zich binnen het gebied zelf. Het vervuilde slib en de grond van de oeverwallen van de Schupleerloop worden wel afgevoerd.
Het wegnemen van de oude weekendvijvers zal voor een natuurlijker reliëf, een betere waterhuishouding en een gezonder landschap voor mens en natuur zorgen.
Terug naar boven
Is dit ook allemaal goed tegen overstromingen?
Ja, zeker. Een belangrijk deel van de werken in Graafweide Schupleer helpt om water beter vast te houden in het gebied.
Trager afstromen, minder pieken
Door grachten minder diep te maken of te dempen, stroomt regenwater trager weg. Het krijgt meer tijd om in de bodem te zakken, waardoor het grondwaterpeil stijgt en er minder water tegelijk naar de rivieren stroomt. Dat verkleint de kans op overstromingen stroomafwaarts.
Veen als natuurlijke spons
Ook het herstellen van het veen speelt een grote rol. Veen neemt water op bij nat weer en geeft het langzaam terug af tijdens droge periodes. Het werkt dus als een natuurlijke buffer: het vangt regenpieken op en zorgt voor een gelijkmatigere afvoer van water.
Dit project draagt niet alleen bij aan gezonde natuur, maar ook aan een veiliger en beter waterbeheer voor de hele omgeving.
Terug naar boven
Waarom is dit belangrijk voor het klimaat?
Het natuurherstel in Graafweide Schupleer draagt op verschillende manieren bij aan een beter klimaat.
Veen houdt koolstof vast
In veengebieden zitten oude plantenresten die zich over duizenden jaren hebben opgehoopt. Die plantenresten bevatten veel koolstof. Zolang het veen nat blijft, blijft die koolstof veilig in de bodem opgeslagen. Wanneer veen uitdroogt, breken de plantenresten af en komt de koolstof vrij als CO₂ — een broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering. Door het veen nat te houden, voorkomen we dus extra uitstoot.
Beter waterbeheer bij extreem weer
Door het waterpeil te herstellen en de bodem als natuurlijke spons te laten werken, helpen we het gebied beter om te gaan met extreme weersomstandigheden. Bij hevige regen houdt de natte bodem water vast en voorkomt zo overstromingen. Tijdens droogte geeft de bodem dat water langzaam weer af, waardoor grondwaterreserves op peil blijven.
Sterke natuur, sterker klimaat
Een gezonde natuur is beter bestand tegen verandering. Door te zorgen voor meer biodiversiteit — met sterke bodems, planten en dieren — maken we het hele ecosysteem weerbaarder tegen de gevolgen van de opwarming van de aarde.
Het herstel van veen, water en biodiversiteit zorgt ervoor dat Graafweide Schupleer een natuurlijk klimaatschild wordt — tegen droogte, tegen overstroming en tegen CO₂-uitstoot.
Terug naar boven
Wat gaat er met de Schupleerloop gebeuren?
Er is jarenlang een grote overstortwerking van vuil rioleringswater in de Schupleerloop geweest. Dit maakt dat de Schupleerloop bij momenten een open riolering was. In centrum Vorselaar hebben recent rioleringswerken plaatsgevonden, waardoor de overstortwerking op de Schupleerloop met 90% gaat dalen.
Zodra Aquafin zijn rioleringswerken heeft afgerond, wordt de Schupleerloop zelf aangepakt binnen de natuurinrichting. Het (vuile) slib wordt verwijderd alsook de vervuilde oeverwallen en de beek wordt minder diep gemaakt.
Dat kan nu omdat de riolering in het centrum van Vorselaar beter gescheiden is en er een groot bezinkingsbekken is gebouwd aan de Aa. Daardoor komt er veel minder afvalwater in de Schupleerloop terecht en hoeft ze niet meer zo diep te zijn.
Het saneren van de Schupleerloop zal voor properder water, een natuurlijkere beek en een gezonder watersysteem in de vallei zorgen.
Terug naar boven
Waarom mogen er geen honden op het Schupleerpad?
De beheerder heeft beslist om geen honden toe te laten op het Schupleerpad omwille van de kwetsbaarheid van de natuur. Het pad loopt door ecologisch fragiele zones. Honden hebben hun natuurlijke jachtinstinct en blijven bijvoorbeeld niet strikt op de paden en wijken al eens links en rechts van het pad, snuffelen enthousiast hier en daar, groeten andere honden op lawaaiige, speelse of grommende wijze...
- Dit veroorzaakt extra verstoring voor aanwezige fauna (broedvogels en reeën) en flora. Een reekalfje kan door de moeder worden achtergelaten door de geur van een hond, of reeën slaan op de vlucht en belanden op een gevaarlijke plaats.
- Andere wandelaars zoals kinderen maar ook volwassenen, kunnen er schrik van hebben.
- Honden zelf lopen ook meer risico op door bv tekenbeten.
- Uitwerpselen van honden in het gebied moeten absoluut vermeden worden.
- Deze regel is er dus om zowel de rust in de natuur als het wandelplezier van iedereen mee te kunnen waarborgen.
Terug naar boven
Waarom worden de vlonderpaden niet voorzien van kippengaas?
In natuurgebied Schupleer overbruggen vlonderpaden de natte zones langs het wandeltraject tussen de schapenstal en de kasteelhoeve. Bij de inrichting van dit gebied kiezen we bewust voor een duurzame en natuurlijke aanpak, met zo weinig mogelijk niet-natuurlijke materialen. Zo vermijden we verstoring van het evenwicht in de natuur en mogelijke vervuiling.
De vlonderpaden zijn daarom aangelegd in hout en niet afgewerkt met kippengaas. Dit voorkomt dat loskomend of beschadigd gaas gevaarlijke situaties veroorzaakt of in de omgeving terechtkomt. Een gevolg van deze natuurlijke keuze is wel dat de vlonderpaden bij natte weersomstandigheden glad kunnen zijn.
We vragen wandelaars om hier rekening mee te houden, aangepast schoeisel te dragen en voorzichtig te stappen. Met een beetje extra aandacht kan iedereen veilig en met respect voor de natuur genieten van dit mooie wandelgebied
Terug naar boven
Over de uitvoering van de werken
Wat is er bekend over de timing van de werken?
De werken in Graafweide Schupleer starten naar verwachting in het najaar van 2026.
Die timing hangt af van verschillende factoren, zoals het afronden van de vergunningen, het broedseizoen van vogels en de weersomstandigheden. We willen de natuur zo weinig mogelijk verstoren, en plannen de werken daarom zorgvuldig en seizoensgebonden.
Zodra de exacte startdatum bekend is, wordt die ruim op voorhand gecommuniceerd via de website en infokanalen van de Vlaamse Landmaatschappij en haar partners.
Terug naar boven
Te verwachten beelden na de uitvoering van de werken
Visualisaties, sfeerbeelden van reeds ingerichte NI projecten.
Dit is een visualisatie van het veenherstel aan de Kattendonk.
Terug naar boven
Rijden jullie niet alle natuur kapot tijdens de werken? Hoelang duurt het herstel hiervan?
Dat is een begrijpelijke bezorgdheid — en het korte antwoord is: nee, we doen er alles aan om schade te voorkomen.
Tijdens de werken beperken we het rijden door de natuur zoveel mogelijk, zowel in tijd als in aantal ritten. We gebruiken enkel de nodige werfroutes en zorgen ervoor dat machines niet overal door het gebied rijden.
Daarnaast zetten we geschikt materieel in:
- voertuigen met lage bodemdruk
- kleinere machines die wendbaarder zijn
- en waar nodig leggen we rijplaten om de bodem te beschermen
Na afloop herstellen we de werfzones stap voor stap, zodat het terrein weer kan begroeien. In natte natuurgebieden gebeurt dat meestal vrij snel, omdat het waterpeil en de bodemcondities gunstig zijn voor natuurlijke herstel van de vegetatie.
We voeren de nodige werken uit zonder de natuur blijvend te beschadigen. Op die manier vindt het gebied snel zijn natuurlijke evenwicht terug.
Terug naar boven
Wat gebeurt er met het gekapte hout van het bos?
De aangestelde aannemer zorgt voor de verwerking van het gekapte hout. We kappen nooit voor de houtopbrengst, maar enkel wanneer dat nodig is om de natuur te versterken. Een deel van het hout laten we bewust liggen in het bos, zodat insecten, vogels en paddenstoelen er voedsel en beschutting vinden.
Een ander deel krijgt een tweede leven als zitbank, infobord of paal in het gebied.
Soms wordt een deel verkocht, maar de volledige opbrengst gaat terug naar natuurbescherming. Zo gaan we duurzaam om met het hout, maar het blijft ondergeschikt aan ons natuurdoel.
We rooien nooit oude, waardevolle of inheemse bossen. Alleen naaldboomplantages, populierenaanplanten, invasieve soorten of jonge bosjes die groeien op plekken waar zeldzame natuur (zoals heide of trilveen) kan terugkeren, worden aangepakt.
We kappen enkel waar dat nodig is om natuur te herstellen, biodiversiteit te vergroten en het landschap weer veerkrachtig te maken voor de toekomst.
Terug naar boven
Over effecten van de werken op de recreant
Zijn de wandelpaden toegankelijk tijdens de werken?
Nee, om de veiligheid te garanderen zijn de wandelpaden tijdens de werken gesloten. Als er geen werken worden uitgevoerd - tijdens weekends en feestdagen - proberen we het wandelpad maximaal open te stellen voor wandelaars.
Terug naar boven
Komen er nieuwe wandelpaden?
Ja, we verlengen het bestaande knuppelpad langs de Schupleerloop om zo met droge voeten te kunnen blijven wandelen. Later voorzien we nog andere wandelpaden.
De effecten voor de wandelaar en recreant zijn tijdelijk. Het wandelgebied wordt op termijn uitgebreid en tijdens de werken maximaal opengesteld.
Terug naar boven
Over effecten van de werken op de fauna en flora
Wat gebeurt er met de dieren tijdens de werken? Zullen ze nog voldoende schuilplaatsen hebben en lopen ze gevaar?
We doen er alles aan om de impact van de werken zo klein mogelijk te houden voor de bosbewoners.
Voorafgaand onderzoek en bescherming
Voor de start van de werken bekijken we zorgvuldig welke dieren er in het gebied leven. Als het nodig is, nemen we gerichte maatregelen om hen te beschermen of tijdelijk te verplaatsen. We plannen de werken bovendien buiten gevoelige periodes, zoals het broedseizoen, zodat er zo weinig mogelijk verstoring is.
Schuilplaatsen in de buurt
Hoewel er een stukje bos verdwijnt, blijft er in de omgeving nog veel ander bos en struikgewas over. Dieren zoals vogels, egels en reeën vinden daar vlot nieuwe schuilplaatsen. Veel soorten zijn verrassend aanpassingsgericht en verhuizen naar een ander stukje groen in de buurt.
Nieuwe natuur, nieuwe kansen
Na de werken ontstaan nieuwe leefgebieden: open graslanden, heide en veengebieden. Die trekken op hun beurt andere soorten aan — van libellen en amfibieën tot weidevogels. Op langere termijn zorgt het project dus voor meer variatie en meer biodiversiteit in de regio.
We zorgen ervoor dat dieren beschermd blijven tijdens de werken, én dat ze op lange termijn beter gedijen in een rijker en gezonder landschap.
Terug naar boven
Als jullie vijvers gaan dempen, wat met de vissen die daarin leven?
De vissen in de vijvers worden niet aan hun lot overgelaten. Voor we met de werken starten, vangen we ze veilig weg en brengen we ze naar een nieuw leefgebied.
Dat gebeurt met een speciale en veilige techniek, elektrovissen. Er wordt een lichte elektrische stroom door het water gestuurd, waardoor de vissen kort verdoofd worden en naar boven drijven. Zo kunnen ze gemakkelijk én zonder verwondingen gevangen worden.
Deze methode is niet schadelijk voor de dieren — ze veroorzaakt zelfs minder stress dan een schepnet. Zelfs vissen die zich verstoppen in het slib of tussen waterplanten worden op die manier gevonden.
Na het vangen brengen we de vissen naar een geschikte waterpartij in de buurt. Daar krijgen ze opnieuw voldoende ruimte en zuurstofrijk water om verder te leven.
We dempen de vijvers op een veilige manier, zonder de vissen te schaden. Ze krijgen een nieuw en gezond leefgebied in de buurt.
Terug naar boven
Over effecten van de werken voor de buurtbewoner
Welke hinder ga ik ondervinden door de werken?
De werken vinden plaats binnen het natuurgebied zelf, op percelen die niet direct aan woningen grenzen. Voor de meeste buurtbewoners zal er dus nauwelijks hinder zijn.
Tijdens de uitvoering hoor je af en toe geluid van machines of zie je werfverkeer dat materiaal aanvoert. Dat verkeer blijft beperkt en volgt vaste routes om de omgeving zo weinig mogelijk te belasten.
We plannen de werken bovendien zo dat de overlast in tijd en duur beperkt blijft, en nemen alle nodige voorzorgen om de veiligheid van wandelaars en omwonenden te garanderen.
De werken gebeuren zo stil en zorgvuldig mogelijk, binnen het natuurgebied zelf. Eventuele hinder is tijdelijk en beperkt.
Terug naar boven
Gaat mijn kelder onder water komen te staan?
Nee, daar hoef je je geen zorgen over te maken. De werken vinden plaats uitsluitend binnen het natuurgebied, in de lage vallei van Graafweide Schupleer. De woningen in de buurt liggen hoger dan het gebied waar we werken.
De ingrepen die we uitvoeren – zoals het dempen van grachten en vijvers – hebben vooral een lokaal effect binnen de vallei zelf. Ze zorgen ervoor dat water beter vastgehouden wordt in de natuur, zodat het minder snel en ongecontroleerd wegstroomt.
Omdat het water zich in de vallei verzamelt en de huizen hoger liggen, heeft dit geen invloed op kelders of tuinen van omwonenden.
Wonen in de buurt van een beek of vallei betekent natuurlijk dat water altijd een rol blijft spelen in het landschap. Maar dankzij deze werken wordt die dynamiek veiliger, stabieler en beter beheerd.
De werken verkleinen het risico op wateroverlast, ze veroorzaken die niet.
Terug naar boven
Gaat er veel extra werfverkeer zijn? Wordt er rekening gehouden met fietsende schoolgaande kinderen?
Tijdens de werken zal er tijdelijk wat extra werfverkeer zijn, onder andere voor het afvoeren van hout, grond en bouwafval. We begrijpen dat dat vragen oproept over veiligheid en hinder, zeker in de buurt van scholen.
Samen met de gemeente en de aannemer leggen we samen vooraf duidelijke werfroutes vast. Zo beperken we het verkeer tot enkele vaste wegen en houden we de hinder voor bewoners en fietsers zo klein mogelijk.
We houden uitdrukkelijk rekening met de begin- en einduren van de school. Waar mogelijk vermijden we de schoolomgeving tijdens drukke momenten, en we vragen chauffeurs om extra traag en voorzichtig te rijden in de buurt van fietsers en voetgangers.
We zorgen ervoor dat het werfverkeer veilig, beperkt en goed georganiseerd verloopt — met maximale aandacht voor schoolgaande kinderen en buurtbewoners.
Terug naar boven
Over de uitvoerende overheid
Welke organisaties werken in Graafweide Schupleer? Wie doet wat?
Het natuurherstel in Graafweide Schupleer is een samenwerkingsproject tussen verschillende partners die elk hun eigen rol hebben:
Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB)
ANB is de opdrachtgever van het project en zorgt ook voor de financiering. Het agentschap bewaakt de natuurdoelen en de kwaliteit van de uitvoering.
De Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
De VLM staat in voor de voorbereiding en uitvoering van de werken op het terrein. Wij coördineren de aannemers, volgen de voortgang op en zorgen dat alles volgens plan en met respect voor de omgeving gebeurt.
Natuurpunt
Natuurpunt is grondeigenaar van een deel van het gebied. Na de werken neemt Natuurpunt het beheer van de natuur op zich: het onderhouden van de wandelpaden, het opvolgen van het herstel en het beschermen van de planten en dieren die er leven.
De samenwerking tussen ANB, VLM en Natuurpunt zorgt ervoor dat natuur, water en recreatie in Graafweide Schupleer hand in hand gaan.
Terug naar boven
Laatste update
Januari 2026