Het IJzerbekken is van levensbelang voor de Westhoek. Het zorgt onder meer voor drinkwater en water voor de landbouw. De IJzer moet veel dynamiek kunnen verdragen, bij te veel én te weinig water. Het gevarieerd landschap in de omgeving van de IJzer zorgt er namelijk voor dat de waterstand kunstmatig moet geregeld worden. Als dat niet zou gebeuren, zouden sommige gebieden twee keer per dag onder water komen te staan.
Het weer, het reliëf, de bodemsamenstelling, de verzilting, de klimaatverandering en de ruimtelijke ordening… vormen uitdagingen. Elk element brengt moeilijkheden met zich mee, die om concrete oplossingen vragen. In november 2023 kwamen al deze factor samen: de Westhoek kampte toen met grote wateroverlast. Na vele jaren van extreme droogte, een sterk signaal dat er iets moest veranderen voor het IJzerbekken.
Vlak na de overstromingen in 2023 installeerde de Vlaamse Regering de taskforce 'Weerbare Westhoek'. Die kreeg als opdracht om binnen de maand een onderbouwd advies uit te brengen over de verdere aanpak van waterveiligheid en duurzaam waterbeheer in de Westhoek. De taskforce formuleerde een advies, bestaand uit een 70-tal acties met een korte uitvoeringstermijn. Het advies was gestoeld op drie principes: preventie, protectie en paraatheid. De Vlaamse Regering keurde in december 2023 een belangrijk pakket maatregelen goed in de nasleep van deze wateroverlast. Het actieplan kreeg de naam 'Weerbare Westhoek'.
Deze plannen vragen om samenwerking tussen heel wat verschillende stakeholders: burgers, landbouwers, bedrijven, lokale besturen, provincies, de Vlaamse overheid en buurland Frankrijk.
De taskforce onder voorzitterschap van de West-Vlaamse provinciegouverneur en de gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv waakt over de uitvoering van de acties.
Voor de aanpak op langere termijn wordt in 2025-2026 een actiegericht meerjarenprogramma opgemaakt om structureel verder te werken aan waterzekerheid in het IJzerbekken. Voor deze plannen loopt al heel wat studiewerk, waarbij alle mogelijke scenario's, oplossingen en afwegingen worden onderzocht.
Dit plan steunt op drie krachtlijnen: water vasthouden, water bergen en water afvoeren.
Overstromingen in het IJzerbekken, november 2023, ©VLM
Dit project kadert in het programma Weerbare Westhoek.