2.2. Ruilverkaveling
Het recht van voorkoop ruilverkaveling wil de verwerving van gronden bevorderen met het oog op de verbetering van de agrarische structuur en de landinrichting.
2.2.1. Wettelijke basis
• Het recht van voorkoop in het kader van ruilverkaveling is geregeld in de Wet van 22 juli 1970 op de ruilverkaveling van landeigendommen uit kracht van wet.
• Een aanvulling op 11 augustus 1978 kende dit recht van voorkoop toe aan de toenmalige Nationale Landmaatschappij, nu de Vlaamse Landmaatschappij.
• Wetteksten te raadplegen op de Vlaamse Codex.
2.2.2. Begunstigden
De Vlaamse Grondenbank is de begunstigde van het recht van voorkoop ruilverkaveling.
2.2.3. Bevoorrechte kopers
In artikel 8 van het harmoniseringdecreet worden twee types bevoorrechte kopers onderscheiden:
• Het betreft in eerste instantie de pachter.
Vanaf 1 januari 2009 moet het voorkooprecht niet meer worden aangeboden aan de begunstigden wanneer de pachter zijn recht van voorkoop overeenkomstig de pachtwet uitoefent.
Evenmin moet het voorkooprecht worden aangeboden in geval van verkoop aan de huidige pachter op voorwaarde dat deze kan bewijzen dat hij reeds minstens één kalenderjaar pachter is, te rekenen tot de datum waarop de definitieve verkoopsovereenkomst vaste datum heeft verkregen.
• Vervolgens betreft het de algemene uitzonderingen: er is geen voorkooprecht in geval van verkoop aan
• de echtgenoot, de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de eigenaar;
• de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de echtgenoot van de eigenaar;
• de mede-eigenaar, ongeacht of de onverdeeldheid ophoudt of niet;
• de echtgenoot, de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de mede-eigenaar;
• de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de echtgenoot van de mede-eigenaar;
• de echtgenoten van voormelde afstammelingen of geadopteerde kinderen.
Onder echtgenoot van de eigenaar, mede-eigenaar, afstammeling of geadopteerd kind, worden eveneens begrepen, de persoon die met de eigenaar, mede-eigenaar, afstammeling of geadopteerd kind wettelijk samenwoont of er ten minste één jaar ononderbroken mee samenwoont en er een gemeenschappelijke huishouding mee voert.
2.2.4. Toepassingsgebied - afbakening
De Vlaamse Grondenbank heeft een recht van voorkoop in geval van verkoop van landeigendommen gelegen in de zones die door de Minister uitdrukkelijk worden aangewezen als vatbaar voor ruilverkaveling,
Belangrijk is dat deze zones door de Minister uitdrukkelijk werden aangewezen als vatbaar voor ruilverkaveling. De lijst van gemeenten met vermelding van de kadastrale gegevens en secties waar het recht van voorkoop van toepassing is, wordt regelmatig bijgewerkt. Voor elke bijwerking wordt een ministerieel besluit genomen dat in het Belgisch Staatsblad wordt bekendgemaakt. De notarissen worden rechtstreeks van deze besluiten op de hoogte gebracht door de Koninklijke Federatie van Notarissen van België.
2.2.5. Procedure
A) Kennisgeving
De aanbiedingen van het recht van voorkoop Ruilverkaveling gebeuren per aangetekend schrijven of deurwaardersexploot aan de Vlaamse Grondenbank. Deze aanbieding mag zowel door de instrumenterende ambtenaar gebeuren als door de eigenaar.
In geval van een openbare verkoop dient de kennisgeving van plaats, dag en uur van verkoop door de instrumenterend ambtenaar te gebeuren ten minste 30 dagen voor de definitieve openbare verkoop. In geval van herverkoop ten gevolge van de uitoefening van het recht van hoger bod, moet dezelfde kennisgeving ten minste acht dagen te voren aan de Vlaamse Grondenbank worden gedaan.
In geval van een verkoop uit de hand van een verpacht goed moet het aanbod dat aan de pachter wordt gedaan om hem toe te laten zijn recht van voorkoop uit te oefenen, gelijktijdig aan de Vlaamse Grondenbank worden gedaan. In geval van verkoop van een goed ten aanzien waarvan de pachter geen recht van voorkoop geniet, wordt het aanbod rechtstreeks aan de Vlaamse Grondenbank gericht.
B) Beslissing tot verwerving
Bij openbare verkoop is de instrumenterende ambtenaar verplicht, op het einde van de opbieding aan de pachter te vragen of hij zijn recht van voorkoop wenst uit te oefenen. Bij weigering, afwezigheid of stilzwijgen van de pachter, en vóór de toewijzing in het openbaar stelt de instrumenterende ambtenaar dezelfde vraag aan de Vlaamse Grondenbank.
Indien het landeigendom betreft, waarop door de pachter geen recht van voorkoop kan worden uitgeoefend, dient bovenbedoelde vraag rechtstreeks aan de Vlaamse Grondenbank te worden gesteld. In geval van weigering, afwezigheid of stilzwijgen, wordt de verkoop voortgezet.
Bij verkoop uit de hand van een goed waarop de pachter eveneens een recht van voorkoop heeft, moet de Vlaamse Grondenbank uiterlijk 1 maand nadat de aanvaardingstermijn van de pachter is verstreken, het recht van voorkoop uitoefenen.
In geval het goed niet verpacht is of de pachter geen recht van voorkoop heeft, bedraagt de aanvaardingstermijn 2 maanden na kennisgeving.
C) Miskenning
Bij miskenning van het recht van voorkoop ruilverkaveling kan de Vlaamse Grondenbank ofwel in de plaats worden gesteld van de koper, ofwel van de verkoper een schadevergoeding eisen van 20 % van de verkoopprijs.
D) Opvolging dossier
De instrumenterend ambtenaar voor wie een akte van verkoop uit de hand wordt verleden aan een ander persoon dan de pachter, moet van de prijs en van de voorwaarden van de verkoop aan de Vlaamse Grondenbank kennis geven binnen één maand na de registratie.