Ruimtelijke Ordening
Het "recht van voorkoop ruimtelijke ordening" heeft als doel bij te dragen tot de realisatie van de ruimtelijke uitvoeringsplannen.
2.3.1. Wettelijke basis
• Het recht van voorkoop ruimtelijke ordening is geregeld in het decreet van 18 mei 1999 houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening (art. 63 tot 68) (B.S. 08/06/1999).
• Verder bepalen de ruimtelijke uitvoeringsplannen specifiek waar dit recht geldt.
• De wetteksten kan u raadplegen op de website van de Vlaamse Codex.
2.3.2. Begunstigden
Wie de begunstigde is, wordt telkens aangegeven in het ruimtelijk uitvoeringsplan waarin het voorkooprecht is ingeschreven. Het recht van voorkoop kan toekomen aan:
• het Vlaams gewest;
• de provincie;
• en/of de gemeente of een intercommunale.
Het kan ook specifiek toegekend worden aan instellingen die onder die besturen ressorteren of vennootschappen die erdoor erkend zijn. Als er meerdere begunstigden zijn, wordt er in het ruimtelijk uitvoeringsplan een rangorde bepaald.
2.3.3. Bevoorrechte kopers
In artikel 8 van het harmoniseringdecreet worden twee types bevoorrechte kopers onderscheiden:
• Het betreft in eerste instantie de pachter.
Vanaf 1 januari 2009 moet het voorkooprecht niet meer worden aangeboden aan de begunstigden wanneer de pachter zijn recht van voorkoop overeenkomstig de pachtwet uitoefent.
Evenmin moet het voorkooprecht worden aangeboden in geval van verkoop aan de huidige pachter op voorwaarde dat deze kan bewijzen dat hij reeds minstens één kalenderjaar pachter is, te rekenen tot de datum waarop de definitieve verkoopsovereenkomst vaste datum heeft verkregen.
• Vervolgens betreft het de algemene uitzonderingen: er is geen voorkooprecht in geval van verkoop aan
• de echtgenoot, de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de eigenaar;
• de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de echtgenoot van de eigenaar;
• de mede-eigenaar, ongeacht of de onverdeeldheid ophoudt of niet;
• de echtgenoot, de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de mede-eigenaar;
• de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de echtgenoot van de mede-eigenaar;
• de echtgenoten van voormelde afstammelingen of geadopteerde kinderen.
Onder echtgenoot van de eigenaar, mede-eigenaar, afstammeling of geadopteerd kind, worden eveneens begrepen, de persoon die met de eigenaar, mede-eigenaar, afstammeling of geadopteerd kind wettelijk samenwoont of er ten minste één jaar ononderbroken mee samenwoont en er een gemeenschappelijke huishouding mee voert.
2.3.4. Toepassingsgebied
Het voorkooprecht is alleen van toepassing op onroerende goederen gelegen in die zones die in een definitief vastgesteld ruimtelijk uitvoeringsplan worden aangeduid als zones waar het voorkooprecht geldt. De eigenaars van de goederen, gelegen binnen de omtrek van de zones waar het voorkooprecht geldt, worden per aangetekende brief op de hoogte gebracht ten laatste op de dag van inwerkingtreding van het ruimtelijk uitvoeringsplan.
2.3.5. Procedure
De instrumenterend ambtenaar is verantwoordelijk voor de aanbieding van het voorkooprecht bij een verkoop.
A) Beslissing tot verwerving
• Bij verkoop uit de hand brengt de instrumenterend ambtenaar de Vlaamse Grondenbank bij aangetekende brief op de hoogte van de inhoud van de akte, waarbij de identiteit van de koper opengelaten wordt. De begunstigde(n) of de Vlaamse Grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, moet(en) binnen de twee maand laten weten of hij (ze) het voorkooprecht wil(len) uitoefenen.
De verkoop komt bij de aanvaarding tot stand onder opschortende voorwaarde van de niet-uitoefening van het recht van voorkoop door een begunstigde van een hogere rang. De eigenaar en de instrumenterende ambtenaar worden per aangetekende brief op de hoogte gebracht van de aanvaarding door één van de begunstigden.
• Bij openbare verkoop moet de Vlaamse Grondenbank ten minste één maand voor de verkoop op de hoogte gebracht worden van de plaats, dag en uur van de verkoop.
• Indien de verkoop wordt gehouden zonder voorbehoud van uitoefening van het recht van hoger bod, dan vraagt de instrumenterend ambtenaar bij het einde van de opbieding en vóór de toewijzing, in het openbaar aan de begunstigden van het recht van voorkoop of aan de Vlaamse Grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, of zij het voorkooprecht wensen uit te oefenen. Willen twee of meerdere begunstigden hun recht uitoefenen, dan wordt het goed toegewezen aan die welke de hoogste rangorde heeft.
• Indien de verkoop wordt gehouden onder voorbehoud van uitoefening van het recht van hoger bod, dan wordt het hoger bod door de instrumenterende ambtenaar aan de Vlaamse Grondenbank en aan de koper meegedeeld.
Als er geen hoger bod wordt gedaan of als de instrumenterende ambtenaar het hoger bod niet aanneemt, betekent de instrumenterende ambtenaar het laatste bod aan de Vlaamse Grondenbank en vraagt hij of de begunstigde van het recht van voorkoop of de Vlaamse Grondenbank indien zij verzocht wordt de beslissing om het recht van voorkoop uit te oefenen uit te voeren, het recht van voorkoop wenst uit te oefenen. Als deze binnen een termijn van vijftien dagen hun instemming niet aan de instrumenterende ambtenaar hebben betekend bij aangetekend schrijven of die instemming niet hebben gegeven in een akte van de instrumenterende ambtenaar, is de toewijzing definitief. Hebben twee of meer begunstigden de aanvaarding laten betekenen dan geldt de rangorde die werd vastgesteld overeenkomstig artikel 63, tweede lid.
B) Miskenning
Bij miskenning van het voorkooprecht kan (kunnen) de begunstigde(n) of de Vlaamse Grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, schadevergoeding eisen of zich in de plaats van de koper laten stellen.
C) Opvolging dossier
De instrumenterende ambtenaar voor wie een authentieke akte wordt verleden met betrekking tot een goed waarop een recht van voorkoop rust, moet binnen één maand na de registratie ervan, aan de Vlaamse Grondenbank de prijs en de voorwaarden van de verkoop bekendmaken.