2.9. integraal Waterbeleid (IWB,Water)
Het recht van voorkoop water werd ingesteld om de doelstellingen van het integraal waterbeleid in Vlaanderen te helpen realiseren. Via het recht van voorkoop kunnen onroerende goederen verworven worden die geheel of gedeeltelijk gelegen zijn in twee soorten gebieden: in de zogenaamde «afgebakende oeverzones» of in de zogenaamde «overstromingsgebieden».
Het afbakenen van overstromingsgebieden draagt bij tot het bestrijden van wateroverlast via toepassing van het principe «ruimte voor water». De afbakening van oeverzones langsheen oppervlaktewaters leidt tot een meer natuurlijke werking van het watersysteem en draagt bij tot het beschermen tegen erosie of inspoeling van sedimenten, bestrijdingsmiddelen of meststoffen.
2.9.1. Wettelijke basis
• Het recht van voorkoop in het kader van water is geregeld in het decreet van 18 juli 2006 betreffende het integraal waterbeleid (B.S. 14-11-2003; Titel I: Doelstellingen, beginselen, organisatie, voorbereiding en opvolging van het integraal waterbeleid, art. 12 tot en met art. 16)
• De uitvoeringsbepalingen werden vastgelegd in een besluit van de Vlaamse regering van 24 juli 2009.
2.9.2. Begunstigden
Er zijn twee mogelijke begunstigden m.b.t. het recht van voorkoop voor water:
• de Vlaamse Grondenbank (Vlaamse Landmaatschappij )
• het Vlaams Gewest
Het recht van voorkoop van het Vlaamse Gewest geldt in afgebakende overstromingsgebieden en oeverzones die samenhangen met bevaarbare waterlopen. Het recht van voorkoop van de Vlaamse Grondenbank geldt in afgebakende overstromingsgebieden en oeverzones die niet samenhangen met bevaarbare waterlopen
2.9.3. Bevoorrechte kopers
Overeenkomstig art. 12, §3 van het decreet geldt het recht van voorkoop niet als het onroerend goed wordt verkocht aan één van de onderstaande personen, voor zover die voor eigen rekening kopen en voor zover het goed niet geheel of gedeeltelijk opnieuw wordt verkocht binnen een termijn van vijf jaar:
• de echtgenoot van de eigenaar of een van de mede-eigenaars of de persoon met wie de eigenaar of een van de mede-eigenaars wettelijk samenwoont als bedoeld in artikel 1475, § 1, van het Burgerlijk Wetboek;
• de afstammelingen of aangenomen kinderen van de eigenaar of van een van de mede-eigenaars, en de afstammelingen of de aangenomen kinderen van de echtgenoot of degene met wie de eigenaar wettelijk samenwoont als bedoeld in artikel 1475, § 1, van het Burgerlijk Wetboek;
• de echtgenoten van die afstammelingen of aangenomen kinderen of de personen met wie die afstammelingen of aangenomen kinderen wettelijk samenwonen als bedoeld in artikel 1475, § 1, van het Burgerlijk Wetboek.
2.9.4. Toepassingsgebied
De Vlaamse Grondenbank heeft het recht van voorkoop bij verkoop van onroerende goederen die geheel of gedeeltelijk zijn gelegen in de in waterbeheerplannen afgebakende overstromingsgebieden en oeverzones die niet samenhangen met bevaarbare waterlopen.
Het Vlaamse Gewest heeft het recht van voorkoop bij verkoop van onroerende goederen die geheel of gedeeltelijk zijn gelegen in de in waterbeheerplannen afgebakende overstromingsgebieden en oeverzones die samenhangen met de bevaarbare waterlopen. Dit recht van voorkoop is niet van toepassing op onroerende goederen van het openbaar of privaat domein van de federale overheid en van andere gemeenschappen en gewesten.
Het recht van voorkoop kan worden uitgeoefend vanaf de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad van het stroomgebiedbeheerplan, het bekkenbeheerplan of het deelbekkenbeheerplan waarin de oeverzone of het overstromingsgebied in kwestie wordt afgebakend.
Op 30 januari 2009 keurde de Vlaamse Regering het besluit-1- voor de vaststelling van de bekkenbeheerplannen en de bijhorende deelbekkenbeheerplannen definitief goed (B.S. 5 maart 2009). In deze eerste waterbeheerplannen werden 13 overstromingsgebieden en 2 oeverzones afgebakend die niet samenhangen met bevaarbare waterlopen en waarvoor de Vlaamse Milieumaatschappij en de gemeente Oosterzele als initiatiefnemer zijn aangeduid. Bijgevolg is voorlopig enkel de Vlaamse Landmaatschappij begunstigde van het recht van voorkoop water.
2.9.5. Procedure
De procedure van aanbieding en van uitoefening van het recht van voorkoop verschillen volgens:
• de wijze van verkoop (verkoop uit de hand of openbare verkoping);
• het feit of het overstromingsgebied of de oeverzone waarbinnen het goed waarvoor het recht van voorkoop is aangeboden geheel of gedeeltelijk is gelegen, al dan niet samenhangt met een bevaarbare waterloop.
A) Kennisgeving
Wanneer bij de verkoop van een onroerend goed een bepaald recht van voorkoop van toepassing is, dient de VLM-Vlaamse Grondenbank van het recht van voorkoop hiervan op de hoogte worden gebracht.
De aanbiedingen van het recht van voorkoop water gebeuren door een instrumenterende ambtenaar per aangetekend schrijven aan de VLM-Vlaamse Grondenbank.
In geval van een openbare verkoop dient de kennisgeving van plaats, dag en uur van verkoop te gebeuren ten minste 30 dagen voor de definitieve openbare verkoop.
In geval van een verkoop uit de hand omvat de kennisgeving de inhoud van de verkoopsakte die is opgesteld onder opschortende voorwaarde van niet-uitoefening van het recht van voorkoop, waarbij enkel de identiteit van de koper wordt opengelaten.
B) Beslissing tot verwerving
Als het goed waarvoor het recht van voorkoop is aangeboden geheel of gedeeltelijk is gelegen in een overstromingsgebied of oeverzone die niet samenhangt met bevaarbare waterlopen, bezorgt de Vlaamse Grondenbank (die optreedt als begunstigde) de aanbieding voor advies aan de initiatiefnemer-2- van het overstromingsgebied of de oeverzone in kwestie. De Vlaamse grondenbank beslist op basis van het advies van de initiatiefnemer, de schatting van de waarde en de beschikbare budgetten over de uitoefening van het recht van voorkoop.
Als het goed waarvoor het recht van voorkoop is aangeboden geheel of gedeeltelijk is gelegen in een overstromingsgebied of oeverzone die samenhangt met bevaarbare waterlopen, bezorgt de Vlaamse Grondenbank de aanbieding aan de begunstigde, zijnde de initiatiefnemer-3- in kwestie. De begunstigde beslist zelf over de uitoefening van het recht van voorkoop.
Verkoop uit de hand
Het recht van voorkoop wordt uitgeoefend binnen de zestig kalenderdagen na de kennisgeving. Daartoe brengt de begunstigde de instrumenterend ambtenaar die het aanbod deed, bij aangetekend schrijven op de hoogte dat het aanbod aanvaard wordt.
Openbare verkoop
Zonder recht van hoger bod
Indien de verkoop wordt gehouden zonder voorbehoud van eventuele uitoefening van een recht van hoger bod, is de instrumenterende ambtenaar ertoe gehouden bij het einde van de opbieding en voor de toewijzing in het openbaar te vragen of de begunstigde haar recht van voorkoop wenst uit te oefenen tegen de laatst geboden prijs.
Met recht van hoger bod
Als de verkoop wordt gehouden onder voorbehoud van een eventueel hoger bod, is de instrumenterende ambtenaar er niet toe gehouden aan de begunstigde te vragen of hij het recht van voorkoop wenst uit te oefenen.
Indien er een hoger bod is, wordt dit aan de VLM-Vlaamse Grondenbank en aan de koper meegedeeld per aangetekende brief. In geval van herverkoop ten gevolge van een hoger bod, moet een nieuwe
(aangetekende) kennisgeving van de verkoop ten minste 30 dagen voor de herverkoop gebeuren aan de Vlaamse Grondenbank (met datum, uur en plaats). Als het betreffend goed gelegen is in een overstromingsgebied of oeverzone die samenhangt met bevaarbare waterlopen, zal de Vlaamse Grondenbank deze kennisgeving overmaken aan de begunstigde, zijnde de initiatiefnemer van het overstromingsgebied of de oeverzone in kwestie
Als er geen hoger bod wordt gedaan of de instrumenterende ambtenaar het hoger bod niet aanneemt, betekent hij het laatste bod aan de VLM-Vlaamse Grondenbank met de vraag of de begunstigde haar recht van voorkoop wenst uit te oefenen. Als het betreffend goed gelegen is in een overstromingsgebied of oeverzone die samenhangt met bevaarbare waterlopen, zal de Vlaamse Grondenbank deze kennisgeving overmaken aan de begunstigde, zijnde de initiatiefnemer van het overstromingsgebied of de oeverzone in kwestie. Binnen de 15 dagen moet de begunstigde haar instemming betekenen aan de instrumenterende ambtenaar.
C) Opvolging dossier
Bij miskenning van het recht van voorkoop van het Vlaams Gewest of de Vlaamse Landmaatschappij heeft het Vlaams Gewest of de Vlaamse Landmaatschappij het recht, ofwel in de plaats te worden gesteld van de koper, ofwel van de verkoper een schadevergoeding te eisen van 20 % van de verkoopprijs.
D) Opvolging dossier
Wanneer het recht van voorkoop niet wordt uitgeoefend, wordt de authentieke akte, binnen de dertig dagen na de registratie ervan, overgemaakt aan de VLM-Vlaamse Grondenbank. Zo kan de VLM-Vlaamse Grondenbank nagaan of de voorwaarden zoals meegedeeld bij de kennisgeving, inderdaad ook in de akte werden overgenomen. De Vlaamse Grondenbank zal de kennisgeving op haar beurt mededelen aan de begunstigde van het recht van voorkoop indien het betreffend goed gelegen is in een overstromingsgebied of oeverzone die samenhangt met bevaarbare waterlopen.
-1- De initiatiefnemer is de waterwegbeheerder of waterbeheerder die overeenkomstig het waterbeheerplan belast is met de uitvoering van de acties of maatregelen om het overstromingsgebied of de oeverzone te realiseren. In de reeds vastgestelde waterbeheerplannen waarbinnen 13 overstromingsgebieden en 2 oeverzones zijn afgebakend, zijn de Vlaamse Milieumaatschappij en de gemeente Oosterzele aangeduid als initiatiefnemer.
-2- De initiatiefnemer is de waterwegbeheerder of waterbeheerder die overeenkomstig het waterbeheerplan belast is met de uitvoering van de acties of maatregelen om het overstromingsgebied of de oeverzone te realiseren. In de reeds vastgestelde waterbeheerplannen waarbinnen 13 overstromingsgebieden en 2 oeverzones zijn afgebakend, zijn de Vlaamse Milieumaatschappij en de gemeente Oosterzele aangeduid als initiatiefnemer.
-3- De initiatiefnemer is de waterwegbeheerder of waterbeheerder die overeenkomstig het waterbeheerplan belast is met de uitvoering van de acties of maatregelen om het overstromingsgebied of de oeverzone te realiseren. In de reeds vastgestelde waterbeheerplannen waarbinnen 13 overstromingsgebieden en 2 oeverzones zijn afgebakend, zijn de Vlaamse Milieumaatschappij en de gemeente Oosterzele aangeduid als initiatiefnemer.