2.6. Zeehavens
De Vlaamse havenbesturen kregen een recht van voorkoop toegekend om binnen het havengebied een (pro-)actief grondbeleid te kunnen voeren.
2.6.1. Wettelijke basis
• Het recht van voorkoop in het kader van zeehavens is geregeld in het Decreet van 2 maart 1999 houdende het beleid en het beheer van zeehavens (BS 8/4/1999) (hierna havendecreet) en in het besluit van de Vlaamse regering van 27 april 2001 betreffende het voorkooprecht van de havenbedrijven (BS 29/5/2001).
• Wetteksten te raadplegen op Vlaamse Codex.
2.6.2. Begunstigden
De Vlaamse havenbesturen:
• Gemeentelijk havenbedrijf Antwerpen (rechteroever);
• Havenbedrijf Gent GAB;
• Maatschappij voor Brugse Zeevaartinrichtingen;
• Gemeentelijk Havenbedrijf Oostende.
2.6.3. Bevoorrechte kopers
In artikel 8 van het harmoniseringdecreet worden twee types bevoorrechte kopers onderscheiden:
• Het betreft in eerste instantie de pachter.
Vanaf 1 januari 2009 moet het voorkooprecht niet meer worden aangeboden aan de begunstigden wanneer de pachter zijn recht van voorkoop overeenkomstig de pachtwet uitoefent.
Evenmin moet het voorkooprecht worden aangeboden in geval van verkoop aan de huidige pachter op voorwaarde dat deze kan bewijzen dat hij reeds minstens één kalenderjaar pachter is, te rekenen tot de datum waarop de definitieve verkoopsovereenkomst vaste datum heeft verkregen.
• Vervolgens betreft het de algemene uitzonderingen: er is geen voorkooprecht in geval van verkoop aan
• de echtgenoot, de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de eigenaar;
• de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de echtgenoot van de eigenaar;
• de mede-eigenaar, ongeacht of de onverdeeldheid ophoudt of niet;
• de echtgenoot, de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de mede-eigenaar;
• de afstammelingen of geadopteerde kinderen van de echtgenoot van de mede-eigenaar;
• de echtgenoten van voormelde afstammelingen of geadopteerde kinderen.
Onder echtgenoot van de eigenaar, mede-eigenaar, afstammeling of geadopteerd kind, worden eveneens begrepen, de persoon die met de eigenaar, mede-eigenaar, afstammeling of geadopteerd kind wettelijk samenwoont of er ten minste één jaar ononderbroken mee samenwoont en er een gemeenschappelijke huishouding mee voert.
2.6.4. Toepassingsgebied – Afbakening
De Vlaamse regering stelt de grenzen van de havengebieden vast, dit overeenkomstig de wetgeving op de ruimtelijke ordening.
Voor de zeehavens geldt het recht van voorkoop in die gebieden die in gewestplannen of gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen als zeehavengebied afgebakend werden.
Als dergelijke afbakening ontbreekt, wordt voorlopig de afbakening gebruikt, zoals opgenomen in het KB van 2 februari 1993.
2.6.5. Procedure
A) Kennisgeving
De kennisgeving gebeurt aan de hand van een aangetekende brief met ontvangstbewijs, gericht aan de Vlaamse Grondenbank.
• Verkoop uit de hand
Bij een onderhandse verkoop geeft de instrumenterende ambtenaar aan de Vlaamse Grondenbank kennis van de inhoud van de akte, die wordt opgesteld onder de opschortende voorwaarde van niet-uitoefening van het recht van voorkoop.
• Openbare verkoop
Bij een openbare verkoop maakt de instrumenterende ambtenaar ten minste dertig dagen voor de verkoop de plaats, de dag en het uur van de verkoop bekend aan de Vlaamse Grondenbank.
B) Beslissing tot verwerving
Hoe wordt de beslissing tot uitoefening genomen en hoe wordt ze bekend gemaakt in geval van een:
• Verkoop uit de hand
Het recht van voorkoop wordt uitgeoefend binnen twee maanden na de verzending van de kennisgeving bij gerechtsdeurwaardersexploot, betekend aan de instrumenterende ambtenaar en aan de verkoper. De verkoop is voltrokken de dag na de betekening van het gerechtsdeurwaardersexploot. Het begunstigde havenbedrijf kan vóór het verstrijken van voormelde termijn besluiten geen beroep te doen op zijn voorkooprecht. Die beslissing wordt per aangetekende brief ter kennis gebracht van de instrumenterende ambtenaar. De dag na de verzending van voormelde brief wordt de opschortende voorwaarde geacht vervuld te zijn.
Als het recht van voorkoop niet binnen de termijn van 2 maanden wordt uitgeoefend of het begunstigde havenbedrijf vóór het verstrijken van deze termijn heeft afgezien van een beroep op zijn voorkooprecht, dan mag de eigenaar het goed niet onderhands verkopen tegen een lagere prijs of onder gunstigere voorwaarden zonder een nieuwe kennisgeving aan de Vlaamse Grondenbank.
De instrumenterende ambtenaaar voor wie de akte van verkoop uit de hand wordt verleden met betrekking tot een onroerend goed waarop een recht van voorkoop rust, moet binnen één maand na de registratie aan de Vlaamse Grondenbank kennisgeven van de prijs en de voorwaarden van de verkoop.
• Openbare verkoop
• Zonder hoger bod
Bij het einde van opbieding én vóór de toewijzing wordt door de instrumenterende ambtenaar gevraagd, in het openbaar én aan het begunstigd havenbedrijf of aan de Vlaamse grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, of de begunstigde het recht van voorkoop wenst uit te oefenen tegen de laatst geboden prijs. In geval van weigering, afwezigheid of stilzwijgen van het begunstigde havenbedrijf of de Vlaamse Grondenbank wordt de verkoop voortgezet.
• Met hoger bod
In geval van verkoop onder voorbehoud van eventuele uitoefening van het recht van hoger bod beperkt de instrumenterende ambtenaar zich ertoe het begunstigd havenbedrijf of de Vlaamse Grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, kennis te geven van het hoger bod of, als er geen hoger bod gedaan wordt of als het bod niet wordt aanvaard, van het laatste bod.
Als het begunstigde havenbedrijf of de Vlaamse Grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, de aanvaarding van dit bod niet binnen één maand na de verzending van de kennisgave aan de instrumenterende ambtenaar heeft laten betekenen bij gerechtsdeurwaardersexploot of als het begunstigde havenbedrijf of de Vlaamse Grondenbank, indien zij verzocht wordt de beslissing om het voorkooprecht uit te oefenen uit te voeren, per aangetekende brief aan de instrumenterende ambtenaar ter kennis heeft gebracht dat hij afziet van het gebruik van het recht op voorkoop, dan is de toewijzing definitief.
C) Miskenning
In geval van miskenning van het recht van voorkoop, heeft het begunstigde havenbedrijf het recht om in de plaats van de koper te worden gesteld. In dat geval moet de vordering gelijktijdig op de verkoper en op de eerste koper worden ingesteld en is ze pas ontvankelijk na inschrijving op de kant van de overschrijving van de betwiste akte en, eventueel, op de kant van de overschrijving van de laatst overgeschreven titel.
Elke uitspraak over een eis tot indeplaatsstelling wordt ingeschreven achter de inschrijving van de eis. Het havenbedrijf dat in de plaats gesteld is, betaalt aan de koper de prijs terug die het aan de verkoper heeft betaald. Het havenbedrijf dat zijn vordering ingewilligd ziet, is alleen gebonden aan de verplichtingen die voor de koper voortvloeien uit de authentieke akte van verkoop en aan de lasten waarmee de koper heeft toegestemd, voorzover die laatste zijn ingeschreven of zijn overgeschreven voor de inschrijving van de eis.
Het begunstigde havenbedrijf is ertoe gehouden de kosten van de akte aan de koper te vergoeden.
2.6.6. Contact
Voor bijkomende informatie over dit recht van voorkoop kunt u contact opnemen met het betrokken havenbedrijf:
Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
www.havenvanantwerpen.be
Entrepotkaai 1
2000 Antwerpen
Bart Leysen
Evy De Winter
03 205 22 87
03 205 21 25
bart.leysen@haven.antwerpen.be
evy.dewinter@haven.antwerpen.be
Haven van Oostende
www.portofoostende.be
Slijkensesteenweg 2
8400 Oostende
Philip Van Speybroeck
059 34 07 11
059 34 07 10
info@portofoostende.be
Havenbedrijf Gent
www.havengent.be
J. Kennedylaan 32
9042 Gent
Katty Bernard
Philippe Vergeynst
09 251 05 50
09 251 54 06
info@havengent.be
Havenbestuur Zeebrugge
www.portofzeebrugge.be
Bedrijfsjurist M. B. Z.
Isabellalaan 1
8380 Zeebrugge
Chantal Orlans
Jan Hoemaecker
050 54 32 11
050 54 32 24
cho@mbz.be
jh@mbz.be