Periode
01/02/2025 - 05/09/2025
Opdrachtgever
Afdeling Platteland en Mestbeleid van de VLM
Uitvoerders
Karoline D'Haene (ILVO) & Georges Hofman (Universiteit Gent)
Opzet van de studie
In deze literatuurstudie werd er nagegaan welke teelteigenschappen het risico op de nitraatuitspoeling beïnvloeden. Op basis van de relevante teelteigenschappen werden de hoofdteelten met de grootste arealen binnen de verschillende teeltgroepen van het mestbeleid geëvalueerd.
Resultaten
Er bestaat een verband tussen hoe diep gewassen wortelen en de hoeveelheid nitraatstikstof die na de oogst in de bodem achterblijft. Niet alleen de worteldiepte speelt daarbij een rol, maar ook hoeveel wortels er per laag aanwezig zijn. Daarnaast beïnvloeden ook de eigenschappen van de oogstresten het risico op nitraatuitspoeling. Hoeveel stikstof in het najaar vrijkomt uit oogstresten hangt zowel af van het stikstofgehalte als van de koolstof-stikstofverhouding van de oogstresten. Het risico op nitraatuitspoeling is meestal kleiner bij stikstof uit oogstresten dan bij minerale stikstof in de bodem, omdat de stikstof uit oogstresten vooral in de bovenste bodemlagen zit. Minerale stikstof bevindt zich vaak dieper in de bodem.
Voor de hoofdteelten met de grootste arealen binnen de verschillende teeltgroepen van het mestbeleid is in de literatuur gekeken naar beworteling, nitraatstikstofresidu en oogstresteigenschappen om te bepalen of ze nitraatgevoelig zijn. Daarbij is ook het oogsttijdstip meegenomen, omdat dat bepaalt of er nog een vanggewas kan worden ingezaaid en hoeveel stikstof vrijkomt tijdens de winter. Een perceel dat vroeg geoogst wordt en waar snel een vanggewas of volgteelt komt, heeft een zeer laag risico op uitspoeling op voorwaarde dat er daadwerkelijk zo snel mogelijk een vanggewas of volgteelt ingezaaid wordt.
Op basis van deze literatuurstudie zijn grasland, wintertarwe en andere granen, suiker- en voederbieten, erwten, spruitkool, fruitbomen, vlas, de teeltgroep leguminosen en koolzaad ingedeeld als niet-nitraatgevoelig. De andere geëvalueerde teelten zijn aan de hand van de huidige variëteiten en beheer bij de nitraatgevoelige teelten ingedeeld. Het is belangrijk dat bij een aangepast beheer in de toekomst de verschillende teelten of teeltgroepen regelmatig herbekeken worden om het risico op nitraatuitspoeling in te schatten.
Lees de studie
Lees de publicatie 'teelteigenschappen en het risico op nitraatuitspoeling' op de publicatiedatabank Vlaanderen.