​​​​​​​​​​​Een bijzon​​der, maar kwetsbaar gebied

Het natuurinrichtingsproject Biscopveld (1015 ha)  strekt zich uit van het provinciedomein Bulskampveld, met de Aanwijsputten en de vallei van de Bornebeek in Beernem en Oostkamp over de Vagevuurbossen in Wingene tot aan ​de Gulke Putten in Wingene​.  Typisch in het landschap zijn de uitgestrekte loof- en naaldbossen, dreven, heiderestanten, akkers en weiden. 

Grote delen van het Biscopveld maken deel uit van het Vlaams Ecologisch Netwerk en van het Europese Natura 2000-netwerk. Dat zijn natuurgebieden waar planten en dieren voorkomen die de Vlaamse en de Europese overheden willen beschermen om de biodiversiteit te versterken. Planten en dieren trekken zich immers niets aan van (lands)grenzen, maar hebben een voldoende groot netwerk van leefgebieden nodig om zich te kunnen handhaven.

Het doel van het natuurinrichtingsproject was om de beschermde leefgebieden voor planten en dieren in het Biscopveld beter in te richten.  Zo ontstaan er meer heide en natuurlijk bos en krijgen marters, reeën, vleermuizen, vogels, amfibieën, reptielen, vlinders, … opnieuw meer leefruimte.

De belangrijkste beschermde leefgebieden voor ​planten en dieren in het Biscopveld zijn:

• waterrijke venmilieus
  
• droge en vochtige heischrale graslanden (nauw verwant aan heide, maar verschillend daarvan omdat de dominante soorten geen dwergstruiken zijn, maar wel grassen en zeldzame kruiden);
• vochtige heide met o.a. gewone dophei (heide op natte gronden);
• droge heide met o.a. struikhei (heide op droge gronden);
  
• beuken-, eiken- en broekbossen.
  

De naam "Biscopveld"  verwijst naar een plaatsnaam die gebruikt werd voor deze zone op de Ferrariskaart van 1771-1778.

Van 2013 tot 2025 hebben we natuurinrichtingswerken uitgevoerd in het Biscopveld. De terreinwerken helpen de Europese natuurdoelen voor dit gebied te realiseren. Daarom werden deze werken mee gefinancierd door Europa. Een greep uit de resultaten vind je hieronder​. 

​

​Het Agentschap voor Natuur en Bos plantte op 29 november 2021 samen met natuurvereniging De Torenvalk 3 hectare extra bos aan in de Vagevuurbossen. ​​In totaal kwam er in de winter van 2021-22 6,2 hectare bos bij in het Biscopveld. In de winter van 2023-2024 kwam daar aan de Boskapeldreef nog 2,3 ha bij. Meer info lees je in onze perskamer, een fotoreportage vind je op onze Facebookpagina.
​

​

​

Aan de Boskapeldreef in Wingene is een grote nieuwe poel gegraven, de Caluwenbroekvijver. De veldvijver, die hier tot in de 18e eeuw gebruikt werd voor de kweek van karpers, was in onbruik geraakt. Via het natuurinrichtingsproject hebben we op dezelfde plek een nieuwe vijver van 2,5 hectare uitgegraven. Zo herstelden we het cultuurhistorisch erfgoed en realiseerden we Europese natuurdoelen, die vragen om meer natte milieus. ​

​In 2024-2025 werden de laatste terreinwerken van het project uitgevoerd, verspreid over het hele gebied in Beernem en Wingene. ​Op 23 november 2024, tijdens de Dag van de Natuur, plantten we samen met Natuurpunt De Torenvalk een nieuw bos aan langs de Boskapeldreef (1). Naast dit jonge bos legden we een bloemrijk grasland (2) aan met enkele vennen (4) , die zorgen voor meer biodiversiteit. Langs de Torenweg voerden we in de zomer van 2024 gerichte afgravingen uit rond de bestaande beek, op basis van een hoogteliggingskaart. Daardoor infiltreert er nu meer water in de bodem en is het waterbergend vermogen van het perceel sterk verbeterd (3). ​​We vormden voormalige landbouwgrond in de Predikherenbossen om tot een bloemrijk, heischraal grasland (2). In de buurt van de Bornebeek diepten we een bestaande poel verder uit (5). 

Naar een grotere versie van de kaart

Experiment voor bestrijding van watercrassula

Op drie plaatsen in het projectgebied hebben we in 2024 en 2025 watercrassula experimenteel bestreden. Dat gebeurde op twee plaatsen door watercrassula machinaal af te graven en daarna moerashertshooi en vlottende bies aan te planten. Op één plaats werd enkel aangeplant omdat de watercrassula verdwenen was door langdurig gebruik van een plastic folie. 
In het rapport “Machinaal bestrijden van watercrassula en inplanten van doelsoorten. Aanbevelingen uit de praktijk 2024 en 2025” doen we aanbevelingen voor het wegwerken van grotere populaties watercrassula (groter dan 1 m²). Er worden zeer praktische tips gegeven voor de aanbesteding en de uitvoering van de terreinwerken, bijv. over het waterbeheer tijdens de werken, hoe er moet worden afgegraven, de afvoer van besmette planten en bodem, het reinigen van de machines, de opkweek en het verzamelen van de planten, het toezicht op de aannemers, de kostprijs. De INBO-publicatie “Watercrassula, beslishulp voor beheerders” werd als uitgangspunt gebruikt. ​Het VLM-rapport neemt de richtlijnen van het INBO over en voegt daar de leerlessen uit de praktijk in het natuurinrichtingsproject Biscopveld aan toe. Het experiment wordt nog steeds opgevolgd door het INBO en de Universiteit Gent. ​

​​
​                                watercrassula                                                       overlappend afgraven​​​​

Nieuwe aanpak monitoring in de Vallei van de Blauwhuisbeek en de Bornebeek

Twee jaar na de uitvoering van de grootschalige natuurinrichtingswerken in de vallei van de Blauwhuisbeek en de Bornebeek werd in 2018 een evaluatieronde uitgevoerd door de VLM. De uitvoering van de werken en resultaten hiervan werden achteraf met de beheerders (Agentschap voor Natuur en Bos, Provincie West-Vlaanderen​, Natuurpunt) op terrein besproken. De resultaten en afspraken zijn gebundeld in een rapport. Op basis hiervan werd in de zomer van 2019 nog wat bijsturing op terrein gedaan en is het toekomstig beheer samen met de beheerders definitief vastgelegd. Zo proberen we een goede toekomst van onze inrichtingswerken te verzekeren en dragen we het beheer over aan onze partners in het Biscopveld.      

De doelstelling voor beide deelgebieden was de Europees beschermde natuur in het Biscopveld te herstellen of te ontwikkelen. Opvallende resultaten, amper twee jaar na de werken in beide dossiers zowel in de vallei van de Blauwhuisbeek als de vallei van de Bornebeek:

1. Op bijna alle locaties waar vennen of poelen werden uitgegraven, kwamen spontaan zeldzame waterplanten tevoorschijn zoals o.a. duizendknoopfonteinkruid, een soort typisch voor voedselarme vennen. Ook tal van libellen, waterjuffers en amfibieën bezochten deze nieuwe vennen.
   
2. Op de meeste locaties waar bos gekapt werd, kwam de heide, zowel natte als droge heide, opnieuw tevoorschijn. Ook de zeldzame Rode lijstsoort ronde zonnedauw kwam uit de zaadbank.
3. Waar de fosfaatrijke laag werd afgegraven, ontwikkelt zich een dwergbiezenvegetatie of soms al een veldrusschraalland, behalve op de percelen die nog recent in akkerland lagen. Toch wijzen de bodemanalyses hier op een gunstige uitgangssituatie en moeten we wellicht gewoon nog even geduld hebben. Dwergbiezenvegetaties zijn pionierende vegetaties maar ook de voorlopers voor de ontwikkeling van de heischrale graslanden. 

Wil je meer lezen over de resultaten in beide deelgebieden,​​ klik dan door naar de twee rapporten:

• Vallei van de Blauwhuisbeek
• Vallei van de Bornebeek​
  

​​Wandelen in het Biscopveld

We stippelden twee routes uit die je ook op eigen houtje kan ontdekken met behulp van onderstaand plannetje.

Kaart voor vrije wandeling in de vallei van de Blauwhuisbeek

Kaart voor vrije wandeling Gulke Putten

Deze wandelroutes kan je ook raadplegen via de online routeplanner RouteYou. Je kan de route afdrukken en/of downloaden naar je gps. Hierbij krijg je ook een handig overzicht met bijhorende informatie van de bezienswaardigheden die je op jouw tocht tegenkomt.

Wandelroute Gulke Putten

Wandelroute vallei Blauwhuisbeek

​Hoe dit project begon

Aan de basis van dit inrichtingsproject lag een vraag van Natuurpunt om in de Gulke Putten en omgeving natuurherstelmaatregelen te nemen. Op basis van het onderzoek naar de haalbaarheid werd een project in het heide- en bosgebied in Wingene, Beernem ​​​en Oostkamp ingesteld op 10 juli 2009.

In juni 2011 liep een openbaar onderzoek over het projectrapport (waarin wordt beschreven welke ingrepen voor natuurherstel en -bescherming zullen worden uitgevoerd) en over de vermoedelijke lijst van belanghebbenden. De bezwaren werden behandeld in het natuurinrichtingscomité en de commissie.

Minister Joke Schauvliege heeft op 17 oktober 2012 haar fiat gegeven voor de uitvoering van de terreinwerken. Door de grote omvang van het gebied wordt het project in verschillende uitvoeringsdossiers uitgevoerd.

​Partners

• Natuur en Bos (ANB)
  
• Provincie West-Vlaanderen
• Natuurpunt ​