De Maten, waardevolle natuur in Limburg
Het natuurinrichtingsproject de Maten ligt tussen de woonkernen van
Hasselt,
Genk en
Diepenbeek. Het is een open ruimtegebied dat deel uitmaakt van
de Wijers, ’Land van 1001 vijvers’. Vijvers, duinen, heide, bossen, weilanden, … wisselen elkaar allemaal af in de Maten.
Maar de vijvers (of ‘wijers’ = oude benaming viskweekvijver) met daarnaast duin- en heidelandschappen vormen het typische en meest kenmerkende beeld van de Maten.
Situering
Het projectgebied valt samen met 2 zogenaamde
Speciale BeschermingsZones (SBZ, habitat- en vogelrichtlijngebied de Maten). Dit zijn gebieden waar waardevolle natuur voorkomt die beschermd moet worden volgens Europa. Voor de Maten zijn dit de leefgebieden en soorten die specifiek gekoppeld zijn aan het vijver-, moeras- en heidelandschap. 
Kenmerkende soorten zijn onder andere de roerdomp, woudaapje, heikikker, boomkikker, waterlobelia en oeverkruid. Europees beschermde leefgebieden: droge heide, heischrale graslanden, overgangs- en trilvenen, voedselarme vennen,...
Maar ook in de Maten is de natuur niet altijd in even goede staat, dus is er actie nodig.
En dat gebeurt via het natuurinrichtingsproject.
Doelstellingen natuurinrichtingsproject De Maten
Het natuurinrichtingsproject heeft als doel de kenmerkende leefgebieden en soorten in de Maten te behouden en de kwaliteit, oppervlakte, populatie en verspreiding ervan te verbeteren. Voor verschillende soorten zijn
soortenbeschermingsprogramma’s opgemaakt. Via het natuurinrichtingsproject worden deze programma’s mee gerealiseerd.
Er werden
8 prioritaire inspanningen geformuleerd voor de Maten in het s-IHD-rapport:
- Herstel waterkwaliteit van het vijversysteem
- Installeren specifiek vijverbeheer met drooglegging van vijvers
- Herstel moerasvogelpopulaties
- Herstel van amfibieënpopulaties
- Uitbreiding van habitattype landduinen en droog heischraal grasland
- Herstel natte heide- en oligotrofe, mineraalarme vijvervegetaties
- Soortbeschermingsprogramma voor de boomkikker (met focus op de ecologische verbinding tussen actuele en beoogde populaties)
- Soortbeschermingsprogramma voor de knoflookpad (met focus op ecologische verbinding relictpopulaties)
Van doelstellingen naar maatregelen op het terrein
Om deze doelstellingen te realiseren worden
natuurherstelmaatregelen uitgewerkt
in een plan. Daarna worden ze ook effectief
gerealiseerd op terrein.
Bij het uitwerken van de natuurherstelmaatregelen, houden we ook rekening met andere thema’s, zoals
recreatie, erfgoed, archeologie, landbouw, …
In het gebied zijn al veel gronden in eigendom en beheer van Natuurpunt vzw.
De maatregelen zullen zich hoofdzakelijk (maar niet uitsluitend) op deze gronden bevinden.
Wat betekent dit voor u?
Wordt er nu al een ‘schup in de grond’ gestoken voor de natuurherstelwerken? Kan ik nog wandelen in het gebied? Heb ik inspraak in de plannen? Worden in het hele projectgebied maatregelen voorzien?
- Een natuurinrichtingsplan doorloopt
verschillende fases. Momenteel werken we aan
een projectrapport, samen met het comité en de commissie die het natuurinrichtingsproject begeleidt. Daarin worden de doelstellingen helder geformuleerd en worden maatregelen uitgewerkt.
- Dit rapport zal ter inzage liggen tijdens
een openbaar onderzoek (verwacht: tweede helft 2027). Er zijn dus voorlopig nog geen werken op terrein.
-
Bezoekers blijven welkom volgens de richtlijnen en toegankelijkheidsafspraken van de beheerders.
- De afbakening van de Speciale Beschermingszones (Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn) diende als basis om het projectgebied voor natuurinrichting af te bakenen.
Dat wil niet zeggen dat overal (natuurherstel-)maatregelen gepland worden. Een ruime projectgrens geeft ons de mogelijkheid om eventueel
een ruil van percelen te organiseren of heel gericht vergoedingen te geven indien er gevolgen zijn door bepaalde
natuurherstelmaatregelen.
Natuurinrichting - in data en cijfers
- De minister stelde op 13 maart 2025 het natuurinrichtingsproject de Maten in
- Voorzien budget: 13.000.000 (incl. BTW)
- Oppervlakte natuurinrichtingsproject: 852ha
- Habitatrichtlijngebied: 536ha
- Vogelrichtlijngebied: 566ha
Planning
ANB, VLM en de leden van het comité en de commissie werken samen aan het projectrapport dat tegen midden 2027 verwacht wordt.
Partners
- EOP (Entiteitsoverschrijdende projectteam):
- Vlaamse Landmaatschappij
- Agentschap voor Natuur en Bos
- Natuurpunt vzw
- Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO)
- Stad Genk
- Stad Hasselt
- Gemeente DIepenbeek
- Afdeling Wegen en Verkeer
- Agentschap Onroerend Erfgoed
- Agentschap Landbouw en Zeevisserij
- Departement Omgeving
- Toerisme Vlaanderen
- De Vlaamse Waterweg
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM)
- provincie Limburg
- Provinciale Landbouwkamer
- Kon. Fed. Van de Belgische notarissen
- Vertegenwoordigers van eigenaars en gebruikers
- Bos-, natuur- en landbouwexperten
Meer info
Klik hieronder op de link naar de beschikbare documenten:
Contact