Periode
27/06/2023 – 9/10/2023
Opdrachtgever
Afdeling Platteland en Mestbeleid van de VLM
Uitvoerders
Onderzoeks- en Voorlichtingsplatform Duurzame Bemesting
Opzet van de studie
De studie onderzocht welke duurzame praktijken een even groot effect hebben op de waterkwaliteit als een bemestingsreductie. In het gewijzigde Mestdecreet van eind 2024 werden verscherpte bemestingsreducties opgenomen.
Die bemestingsreducties kunnen geheel of gedeeltelijk terugverdiend worden door het toepassen van duurzame praktijken die de nitraatresidu's in het najaar beperken.
De studie beantwoordt de volgende vragen:
- Welke duurzame praktijken kunnen bijdragen tot de hiervoor vermelde doelstelling?
- Wat is de effectiviteit, uitgedrukt in terugverdienpercentage van de bemestingsreductie, van die duurzame praktijken in het reduceren van de milieubelasting van grond- en oppervlaktewater met minerale stikstof?
Bij deze wetenschappelijke onderbouwing werd geen rekening gehouden met de beleidscontext, conflicterende effecten, maatregelen die geen extra inspanning vereisen, administratieve last, implementatie, borging en opvolging.
In 2025 werden op vraag van het Opvolgingsorgaan Mestbeleid enkele duurzame landbouwpraktijken opnieuw bekeken door ILVO en verschillende nieuwe duurzame landbouwpraktijken opnieuw geëvalueerd en verwerkt in een
aanvullende studie.
Resultaten
Aan de hand van literatuurgegevens, aangevuld met expertkennis, werd in een eerste studie voor een aantal landbouwpraktijken nagegaan of ze leiden tot lagere nitraatresidu's in het najaar en dus een lagere nitraatuitspoeling tijdens de winter. Enkele resultaten op een rij:
Vanggewassen, onderzaai bij maïs
Vanggewassen 'vangen' stikstof op die na de oogst in de bodem is achtergebleven en houden die vast tot die door mineralisatie opnieuw nuttig is voor een volgende teelt. Zo voorkomen we dat stikstof in het water terechtkomt.
Wintergraan als nateelt of een tussenvanggewas gevolgd door wintergranen, winterkoolzaad als nateelt
Wintergranen verbeteren de bodemstructuur, voorkomen uitspoeling van nutriënten en gaan erosie en onkruid tegen. Met wintergerst als nateelt hebt u het voordeel dat dit nog geoogst kan worden als veevoeder of als graan.
Winterkoolzaad wordt vroeg ingezaaid en kan nog een aanzienlijke hoeveelheid stikstof opnemen.
Inzaai van 15% onbeteelde stroken
Dit zijn werkgangen of wendakkers waarop een vanggewas ingezaaid wordt zodra de hoofdteelt ingezaaid of geplant wordt; goed voor minstens 15% van de totale perceelsoppervlakte.
Afvoer van oogstresten
Na de oogst blijven er oogstresten achter op het perceel. Doorgaans worden die ingewerkt, maar de landbouwer kan er ook voor kiezen om die tegen een kostprijs te laten afvoeren naar een composteringsinstallatie, op het eigen bedrijf te composteren of als veevoeder te gebruiken. Die techniek is mogelijk voor een groot aantal groenten.
Onderwerken van stro
Het onderwerken van stro is een goede optie om de koolstof in de bodem te verhogen. Dat kan worden toegepast als de hoofteelt wintertarwe, triticale, wintergerst of andere granen is.
Doorgroeien van oogstresten
Het laten doorgroeien van oogstresten kan gebruikt worden voor bloemkool, rode kool, savooikool en witte kool. Het komt erop neer dat de kool eerst wordt geoogst en de plant vervolgens blijft staan en zo weinig mogelijk wordt beschadigd om nutriënten vast te houden en op te nemen.
Bijbemesting na basisbemesting van 70%
Die techniek houdt in dat een basisbemesting wordt toegediend voor het zaaien van maximaal 70% van de werkzame stikstofnorm. In de loop van het seizoen neemt de landbouwer een bodemstaal met bijbemestingsadvies. Op basis van het resultaat kan hij eventueel nog gefractioneerd bijbemesten, alleen als uit het advies blijkt dat dat nodig is.
Lees alle resultaten in de
aanvullende studie.
Meer info
Studie 1: Duurzame praktijken voor het terugverdienen van de bemestingsreductie
Aanvullende studie 2: Duurzame praktijken voor het terugverdienen van de bemestingsreductie