Overname van nutriëntenemissierechten (NER-D)

• ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ ​Overname NER-D
• Soort overname
• Overnamedatum
• Indienen aanvraag overname NER-D
• Reducties bij de afhandeling van het overnamedossier
• Niet-bewezen mestafzet 
• Reductie van 25 %
• Niet-ingevulde NER-D
• Volgorde van de reducties
• Welke diersoort(en) mogen landbouwers houden na een overname?                 
• Annulering van de niet-ingevulde NER
• Relevante wetsartikelen
  
  

Overname NER-D

NER-D kunnen vrij verhandeld worden tussen landbouwers. Bij een overname neemt een landbouwer NER-D over van een andere landbouwer. Een landbouwer kan één of meerdere soorten NER-D tegelijk overdragen en per soort kan hij kiezen hoeveel NER-D hij overdraagt. 

Als u NER-D wilt kopen, informeert u zich best bij landbouwadviesbureaus, veevoederfabrieken,... of bekijkt u de aanbiedingen in de landbouwpers. De Mestbank onderhandelt niet in de aan– of verkoop van nutriëntenemissierechten en de eventuele prijs. Ze regelt enkel de uiteindelijke overdracht van de NER-D naar de overnemer.

Soort overname

Naar aanleiding het Stikstofdecreet dat in werking trad op 23 februari 2024, is er een aanpassing van de overdrachtsregels van nutriëntenemissierechten. Die aanpassing zal mee bijdragen om het instrument van NER meer sturend te maken. De basisregel blijft dat bij een overname er een afroming van 25% zal gebeuren. Hierop wordt nog slechts één uitzondering voorzien, namelijk in geval van een familiale overdracht in rechte lijn of naar de echtgeno(o)t(e).

Familiale overnames zonder afroming van 25%

Bij de volgende familiale overnames van NER-D past de Mestbank geen annulering (afroming) van 25 % van de overgenomen NER-D toe:

• ​Een overname van NER-D van een natuurlijke persoon aan een natuurlijke persoon of aan een rechtspersoon met een familieverwantschap. Er moet hierbij aan volgende voorwaarden voldaan zijn:
  
• ​De overnemer is een bloed- of aanverwant in de rechte lijn (zowel opgaande als neergaande lijn) van de overlater (zoon, dochter, kleinzoon, kleindochter). 
  
• ​De overnemer is de echtgenoot of echtgenote van de overlater. 
  
• ​De overnemer is een personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid die voldoet aan volgende 2 voorwaarden:
  
• 1)​​​​ minstens 80 % van de aandelen is eigendom zijn van de overlater, zijn echtgenoot of van een bloed- of aanverwant in de rechte lijn van de overlater
  
• 2) elke zaakvoeder, beherende vennoot of bestuurder van de personenvennootschap, is de overlatende landbouwer, zijn echtgenoot of een bloed- of aanverwant in de rechte lijn van de overlatende landbouwer
  
​
Als echter in de periode van 5 jaar die volgt op de overnamedatum de functie van zaakvoerder, beherende vennoot of bestuurder in de overnemende vennootschap wordt ingevuld door een andere persoon en/of als er aandelenoverdracht gebeurt, dan moet hiervan een melding gedaan worden. U kunt hiervoor terecht op het Mestbankloket. Ga daarvoor op het Mestbankloket naar de rubriek 'NER', klik op 'Mijn NER' en daarna op ‘Lijst van lopende aanvragen en beslissingen ’. Klik op de betrokken overname en dien een melding in.

Elke hierboven beschreven wijziging van zaakvoerder, beherende vennoot of bestuurder en/of elke aandelenoverdracht in de personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid moet binnen de 90 dagen gemeld worden aan de Mestbank. Als u geen tijdige melding doet, zal er naast een eventuele annulering van 25% van de overgenomen NER-D ook een administratieve geldboete worden opgelegd.

Als er nog steeds voldaan wordt aan de voorwaarden van de reductieloze overname, dan worden de NER niet gereduceerd. Als er niet meer voldaan wordt aan de voorwaarden, dan zal de Mestbank die overdracht alsnog gelijkstellen aan een overdracht van NER-D met annulering van 25% van de overgenomen NER-D. Bij een annulering van 25% van de overgenomen NER-D kan daarnaast ook nog een reductie zijn op basis van het aantal niet-ingevulde NER-D. De annulering van de niet-ingevulde NER-D gebeurt op basis van de gekende kalenderjaren van de oorspronkelijke reductieloze overname.

De annulering gaat in op de eerste dag van de derde maand die volgt op de beslissing van de Mestbank op het Mestbankloket.

• Een overname van NER-D van een personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid aan een natuurlijke persoon.
  
  Hierbij moet er aan 2 voorwaarden voldaan zijn:
• 1) de afgelopen drie jaren voorafgaand aan de overdracht moet minstens 80% van de aandelen van de overlatende landbouwer, steeds eigendom van de overnemende landbouwer, van de echtgenoot of van een bloed- of aanverwant in de rechte lijn van de overnemende landbouwer.
• 2) de afgelopen drie jaren voorafgaand aan de overdracht, was elke zaakvoeder beherende vennoot of bestuurder van de overlatende landbouwer: hetzij de overnemende landbouwer, hetzij de echtgenoot, hetzij een bloed- of aanverwant in de rechte lijn van de overnemende landbouwer;

• Een overname van NER-D tussen 2 personenvennootschappen met rechtspersoonlijkheid.
  
  Hierbij moet er aan 2 voorwaarden voldaan zijn:
• 1) de afgelopen drie jaren voorafgaand aan de overdracht moet minstens 80% van de aandelen van de overlatende landbouwer, steeds eigendom van de overnemende landbouwer, van een aandeelhouder van de overnemende landbouwer, of van een echtgenoot of een bloed- of aanverwant in de rechte lijn van een aandeelhouder van de overnemende landbouwer;
• 2) de afgelopen drie jaren voorafgaand aan de overdracht, was elke zaakvoeder, beherende vennoot of bestuurder van de overnemende landbouwer, door één functie of door een opeenvolging van verschillende functies, hetzij als zaakvoerder, beherend vennoot of bestuurder van de overlatende landbouwer, hetzij als een echtgenoot of een bloed- of aanverwant in de rechte lijn van een zaakvoerder, beherend vennoot of bestuurder van de overlatende landbouwer, bij de overlatende landbouwer betrokken.
  
  
  Als echter in de periode van 5 jaar die volgt op de overnamedatum de functie van zaakvoerder, beherende vennoot of bestuurder in de overnemende vennootschap wordt ingevuld door een andere persoon en/of als er aandelenoverdracht gebeurt, dan moet hiervan een melding gedaan worden. U kunt hiervoor terecht op het Mestbankloket. Ga daarvoor op het Mestbankloket naar de rubriek 'NER',klik op 'Mijn NER' en daarna op ‘Lijst van lopende aanvragen en beslissingen’. Klik op de betrokken overname en dien een melding in. 

  
  Elke hierboven beschreven wijziging van zaakvoerder, beherende vennoot of bestuurder en/of elke aandelenoverdracht in de personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid moet binnen de 90 dagen gemeld worden aan de Mestbank. Als u geen tijdige melding doet, zal er naast een eventuele annulering van 25% van de overgenomen NER-D ook een administratieve geldboete worden opgelegd.

  
  Als er nog steeds voldaan wordt aan de voorwaarden van de reductieloze overname, dan worden de NER niet gereduceerd. Als er niet meer voldaan wordt aan de voorwaarden, dan zal de Mestbank die overdracht alsnog gelijkstellen aan een overdracht van NER-D met annulering van 25% van de overgenomen NER-D. Bij een annulering van 25% van de overgenomen NER-D kan daarnaast ook nog een reductie zijn op basis van het aantal niet-ingevulde NER-D. De annulering van de niet-ingevulde NER-D gebeurt op basis van de gekende kalenderjaren van de oorspronkelijke reductieloze overname.

  
  De annulering gaat in op de eerste dag van de derde maand die volgt op de beslissing van de Mestbank op het Mestbankloket.
  

Verdere overdracht voor alle reductieloze familiale overdrachten

Als binnen de vijf jaar na een reductieloze overdracht een nieuwe overdracht van NER-D gebeurt, dan kan dat alleen met een standaardreductie van 25%. Een uitzondering is als bij de nieuwe overdracht NER-D de tweede overnemende landbouwer zowel voldoet aan de voorwaarden van de reductieloze overdracht met de eerste overlatende landbouwer als met de tweede overlatende landbouwer.

Personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid​

Voor de toepassing van artikel 34 van het Mestdecreet worden de volgende vennootschappen beschouwd als personenvennootschappen met rechtspersoonlijkheid:

• de vennootschap onder firma (VOF)
• de commanditaire vennootschap (CommV)
• de besloten vennootschap waarvan alle aandelen op naam van natuurlijke personen zijn
• de naamloze vennootschap waarvan alle aandelen op naam van natuurlijke personen zijn​

​Wijzigingen binnen bestaande vennootschap

Welke wijzigingen?

Op welke manier wijzigingen doorgeven? 

Groepering

Een feitelijke vereniging, een maatschap of een vvzrl worden beschouwd als een groepering van personen voor de toepassing van artikel 34 van het Mestdecreet. 

• Als de overnemende landbouwer bestaat uit een groepering van meerdere natuurlijke personen, dan moet elke natuurlijke persoon van de overnemende landbouwer ofwel de overlatende landbouwer zelf zijn, ofwel een familielid in rechte lijn zijn.
  
• Als de overlatende landbouwer bestaat uit een groepering van meerdere natuurlijke personen, dan moet de overnemende landbouwer zelf een lid zijn van de overlatende landbouwer of een familielid in rechte lijn zijn van een lid van de overlatende landbouwer. 
  

Opgelet! Elke wijziging van een lid van een groepering wordt beschouwd als een overname van NER en moet aan de Mestbank gemeld worden. De aanvraag kan ingediend worden via het Mestbankloket, door in de rubriek 'NER' te klikken op 'Mijn NER' en daarna op ‘Nieuwe aanvraag’. 

Overnamedatum​

De overnamedatum is ten vroegste één dag en ten laatste zes maanden nadat de Mestbank uw aanvraag ontvangen heeft. De dag waarop de Mestbank uw aanvraag ontvangt, kunt u dus niet kiezen als overnamedatum. Er kan ook geen overnamedatum in het verleden gekozen worden. Als u een overnamedatum kiest die niet voldoet aan de hierboven beschreven voorwaarden of als geen datum werd ingevuld, zal de Mestbank ambtshalve de overnamedatum vastleggen op de dag na ontvangst van de aanvraag tot overname. 

Indienen aanvraag overname NER-D

Overdracht van NER-D aan één landbouwer

Bij een overdracht van één of meerdere soorten NER-D aan één landbouwer moet slechts één aanvraag via het Mestbankloket ingediend worden, door in de rubriek 'NER' te klikken op 'Mijn NER' en daarna op ‘Nieuwe aanvraag’.
​​​​​​​De  Omrekeningstabel van dieren naar NER-D vindt u hier. 

Overdracht van NER-D aan meerdere landbouwers

Bij een overdracht van NER-D aan meerdere landbouwers, moet elke overnemende landbouwer een aanvraag via het Mestbankloket indienen, door in de rubriek 'NER' te klikken op 'Mijn NER' en daarna op ‘Nieuwe aanvraag’. 
​​​​​​​De  Omrekeningstabel van dieren naar NER-D vindt u hier.​

Reducties bij de afhandeling van het overnamedossier

Er kunnen drie reducties op het aantal over te dragen NER-D van toepassing zijn:

• reductie op basis van de niet-bewezen mestafzet
• reductie van 25 %
• reductie op basis van het aantal niet-ingevulde NER-D.
  

Niet-bewezen mestafzet

De Mestbank berekent de mestbalans op basis van de aangiften van de drie gekende kalenderjaren vóór het jaar van overname van de NER-D. 

De Mestbank berekent alleen de mestafzet voor het overlatende bedrijf. Het percentage niet-bewezen mestafzet wordt per kalenderjaar berekend op basis van het nutriënt P2O5. Op basis van die berekening bepaalt de Mestbank het gemiddelde percentage van de niet-afgezette mest. Bij een niet-correcte mestafzet worden de over te nemen NER-D verminderd met het gemiddelde percentage van de niet correct afgezette mest.

Reductie van 25 %

De reductie van 25 % op het aantal over te dragen NER-D is alleen van toepassing als u een standaardovername met 25 % reductie aanvraagt.

Niet-ingevulde NER-D

De Mestbank annuleert de niet-ingevulde NER-D bij een:

• overnamedossier met reductie van 25 % van de overgenomen NER-D 

De Mestbank berekent het aantal niet-ingevulde NER-D op bedrijfsniveau voor de drie gekende kalenderjaren vóór het jaar van overname NER-D. Ze berekent de niet-ingevulde NER-D per kalenderjaar. Op basis van die berekening bepaalt de Mestbank het gemiddelde percentage van de niet-ingevulde NER-D. 

In bepaalde gevallen kan de annulering van de slapende nutriëntenemissierechten samenvallen met de annulering van de niet-ingevulde nutriëntenemissierechten in het kader van een overname. Om een dubbele annulering te vermijden, is er een afwijkende berekeningswijze voor het aantal niet-ingevulde NER bij een overname en dit voor de jaren 2020, 2021 en 2022. Naast de gewone berekening, vergelijkt de Mestbank voor die jaren de niet-ingevulde NER ook met de NER op 1/01/2024. 

De reductie op basis van niet-ingevulde NER-D gebeurt enkel als er na een eventuele reductie door niet-bewezen mestafzet en na een reductie van 25 % nog steeds niet-ingevulde NER-D overblijven.

Als de Mestbank de invulling van de nutriëntenemissierechten berekent, houdt ze ook rekening met voorgaande reductieloze​ overdrachten die betrekking hadden op dezelfde nutriëntenemissierechten.

Volgorde van de reducties

De Mestbank past de reducties in deze volgorde toe:

1. reductie op basis van niet-bewezen mestafzet
2. reductie van 25 %. Die reductie wordt berekend na de vermindering van de over te nemen NER-​D met de eventuele niet-bewezen mestafzet. 
3. reductie van de niet-ingevulde NER-D op de bruto over te nemen NER-D. De reductie op basis van niet-ingevulde nutriëntenemissierechten gebeurt alleen als er na een eventuele reductie op basis van niet-bewezen mestafzet en na de reductie van 25 % er nog steeds niet-ingevulde nutriëntenemissierechten overblijven. De over te nemen NER-D worden dan bijkomend gereduceerd tot het aantal ingevulde NER-D.

Hieronder vindt u twee uitgewerkte voorbeelden:

• Voorbeeld 1: de overlater heeft 15 000 NER-DV. De NER-DV worden overgelaten.
• Voorbeeld 2: de overlater heeft 20 000 NER-DR. 15 000 NER-DR worden overgelaten​.
  

Welke diersoort(en) mogen landbouwers houden na een overname?

Na een overname van NER-D kan de overnemende landbouwer beschikken over 2 types NER-D:

• vrij invulbare NER-D: met die NER-D kunt u alle diersoorten houden. NER-D zijn vrij invulbaar in 2 situaties:
• bij ​initieel toegekende NER-D, als de initieel toegekende soort NER-D niet overeenkomt met de overgenomen soort NER-D waarop de reductie van 25 % wordt toegepast.
• bij overgenomen NER-D die niet overgenomen werden in het kader van reductie van 25 %.
  ​
  
• vaste NER-D: met die NER-D kunt u slechts een beperkt aantal diersoorten houden. Vaste NER-D kunt u steeds invullen met de diersoort 'Andere'. Met de diersoort 'Andere' worden paarden, schapen, geiten, nertsen en konijnen bedoeld. TNER-D zijn ook vaste NER maar u kunt alleen de aangevraagde diersoort houden. NER-D zijn vast in 3 situaties:
• bij ​alle overgenomen NER-D waarop de reductie van 25 % wordt toegepast
• bij alle initieel toegekende NER-D van de overnemer die van dezelfde soort zijn als de overgenomen soort NER-D bij een overdracht van 25 %
• bij alle tijdelijke NER-D. Bij TNER-D kunt u alleen de aangevraagde diersoort houden. ​
  

Als vrij invulbare NER-D worden overgedragen aan een landbouwer, zijn bij bepaalde types overdrachten die NER-D niet meer vrij invulbaar met eender welke diersoort en worden die NER-D vaste NER-D.

Als vaste NER-D worden overgedragen aan een landbouwer, dan blijven die NER-D altijd vast.

Voorbeeld 
Een landbouwer heeft bij de toekenning twee soorten NER-D, namelijk NER-DR en NER-DV. Hij kan daarmee elke diersoort houden. De landbouwer neemt NER-DR over van een andere landbouwer via een standaardovername met een reductie van 25%. Met de overgenomen NER-DR kan hij enkel runderen en de diersoort 'andere' houden. Met de initieel toegekende NER-DR kan hij enkel rundvee en de diersoort 'andere' houden aangezien dezelfde soort NER-D, namelijk NER-DR, wordt overgenomen. Met de initieel toegekende NER-DV kan hij nog steeds elke diersoort houden (runderen, varkens, pluimvee, …).

Welke diersoort(en) kan de overlatende landbouwer houden?
Bij de overlatende landbouwer verandert er niets na een overdracht van NER-D. Hij kan de NER-D die hij nog heeft invullen met dezelfde diersoorten als voor de overdracht.

​ Annulering van de niet-ingevulde NER

Het Stikstofdecreet van 24/01/2024 wijzigde artikel 35 van het Mestdecreet. Het artikel stelt dat de niet-ingevulde nutriëntenemissierechten van rechtswege worden geannuleerd op 1 januari 2024. De slapende of niet-ingevulde NER is het aantal NER-D die niet benut worden voor het houden van dieren.

Het aantal niet-ingevulde NER wordt bepaald door het verschil te nemen tussen het aantal NER op 31/12/2023 en het aantal ingevulde NER. De Mestbank heeft eind augustus 2024 de nieuwe hoeveelheid NER gecommuniceerd aan iedere landbouwer via het Mestbankloket.

​​Relevante wetsartikelen