Vooronderzoek
Omdat in deelgebied Zuid 1 grootschalige grondwerken gepland waren, werd vooraf het wettelijk verplichte archeologisch vooronderzoek uitgevoerd.
Dat vooronderzoek is uitgeschreven in een archeologienota en verloopt in verschillende stappen. Eind 2024 voerde het archeologisch studiebureau BAAC meer dan 50 landschappelijke boringen uit om te zien hoe goed de bodem bewaard was. Hoe beter de bodem bewaard is, hoe groter de kans dat ook archeologische resten bewaard zijn gebleven. In een verstoorde bodem is die kans heel klein.
Na verwerking van de boorresultaten volgde waar nodig een proefsleuvenonderzoek. In zo'n onderzoek graaft een kraan lange, smalle proefsleuven om na te gaan of er effectief sporen onder de grond bewaard zijn. In Zevergem, langs de Ceulebroeckdreef bleek dat het geval. De archeologen ontdekten hier verschillende paalkuilen. Op basis van die vondst werd een zone afgebakend voor verder onderzoek in de vorm van een opgraving.
Begin augustus 2026 begon dan de eigenlijke opgraving.
Waarom is archeologisch onderzoek belangrijk?
- Eén kans om het verleden te lezen: wat weggegraven wordt zonder onderzoek, is voor altijd verloren.
- Het verhaal van gewone mensen: over boeren en hun dagelijks leven staat bijna niets op papier maar er zijn wel sporen van bewaard in de bodem.
- Onderdeel van de projectplanning: het archeologisch traject zit van bij het begin opgenomen in de planning van de werken. Zo kan het onderzoek tijdig worden opgestart en kunnen de geplande werken aansluitend worden uitgevoerd.

Archeologen aan het werk ©BAAC
Vondsten
Hout bewaart niet goed in onze bodem. Van een huis opgebouwd uit houten planken en palen blijven dus weinig sporen over. Wat wel zichtbaar blijft in de bodem, zijn de kuilen waarin de palen ooit stonden: ze vormen donkere vlekken in de lichter gekleurde grond. Samen vormen die paalkuilen de plattegrond van een gebouw.

Een
donkere verkleuring in de bodem toont waar ooit een paal van het Romeinse huis
stond.©BAAC
Tijdens de opgraving herkenden de archeologen de sporen van verschillende gebouwen. Het hoofdgebouw was 13,8 meter lang en 5,8 meter breed, met acht zware en drie lichtere palen. De oudste gebouwen van dit type dateren uit het einde van de eerste eeuw na Christus, de tijd van de Flavische keizers.
Ten zuidwesten ervan stond een kleiner bijgebouw met acht palen, vlak naast een greppel die dezelfde richting volgt. Het hoofdgebouw is dwars door het bijgebouw heen gebouwd. Het bijgebouw is dus ouder. Het erf groeide, werd verbouwd en kreeg een nieuw huis. Net zoals boerderijen vandaag.
Iets verderop lag nog een latrine. Die was grotendeels leeggemaakt. Alleen onderaan bleef een dun zwart laagje organisch materiaal achter De rest is waarschijnlijk gebruikt als bemesting op een akker.

Archeologen
onderzoeken de inhoud van een greppel ©BAAC
Wat nu?
Alle sporen zijn opgemeten, getekend en gefotografeerd. Daarna groeven de archeologen ze verder uit, op zoek naar scherven of andere voorwerpen. Die vondsten kunnen helpen om het erf nauwkeuriger te dateren en meer te vertellen over het leven op zo'n Romeinse boerderij. De verwerking en analyse van deze gegevens is nog bezig. Het verhaal van deze plek kan dus nog groeien.
Op het terrein zelf is het archeologisch onderzoek intussen afgerond. De gronden zijn vrijgegeven, zodat de aannemer de grondwerken voor de ruilverkaveling zoals gepland kan uitvoeren. Waar bijna 2000 jaar geleden een boerenfamilie haar erf had, liggen straks nieuwe, beter bereikbare landbouwkavels.
Meer lezen over de werken in het ruilverkavelingsproject kan via www.vlm.be/Schelde-Leie