Regeneratieve landbouw
Europese bodems kampen met erosie en verlies van organische stoffen. Volgens het Joint Research Centre (JRC) wordt 61% van de Europese bodems als ongezond beschouwd.
Regeneratieve landbouw is een vorm van landbouw die de bodem en het ecosysteem herstelt en versterkt, zodat er op een duurzame manier voedsel kan worden geproduceerd. Volgens de focusgroep experts uit verschillende EU-landen zijn bodem-, wind- en watererosie en het verlies van organische stof en koolstof in de bodem de belangrijkste redenen om regeneratieve landbouw toe te passen. Gezonde bodems verbeteren namelijk biodiversiteit, watercycli en klimaatadaptatie.
Landbouwpraktijken die wortelgroei, bodemvruchtbaarheid en productiviteit stimuleren
Regeneratieve praktijken zoals regeneratief grazen, boslandbouw, minimale grondbewerking en gewasdiversificatie worden al toegepast om de bodemerosie en het verlies van organische stoffen in Europa terug te dringen. 'Managed grazing', een techniek waarbij runderen doelbewust van perceel naar perceel wordt verplaatst, met afwisselende graas- en rustperiodes, is een techniek die ze in Beieren testen binnen het KuhproKlima-project. Deze maatregel stimuleert de wortelgroei, de bodemvruchtbaarheid, en het verhoogt de productiviteit. In Portugal begrazen schapen wijngaarden en boomgaarden volgens hetzelfde principe.
Daarnaast demonstreren andere innovatieve landbouwvormen, zoals biologische akkerbouw zonder ploegen dat ook nieuwe pistes mogelijk zijn. In Tsjechië wordt er bijvoorbeeld geëxperimenteerd met 'niet-kerende grondbewerking', ofwel zaaien zonder ploegen, waarbij minstens 30% van het veld bedekt blijft met plantenresten. Deze techniek wordt er getest in combinatie met diverse vanggewassen.
Nood aan meer kennis en middelen
Het implementeren van regeneratieve landbouw in Europa brengt echter ook uitdagingen met zich mee. Zo is er naast meer kennis en financiële middelen een mentaliteitsverandering nodig in de landbouw- en voedselsector. “Regeneratieve landbouw vraagt om anders denken: van opbrengst op korte termijn naar lange termijnveerkracht", aldus de experts.
Daarnaast is meer onderzoek nodig naar onder andere bodemgezondheidsindicatoren, productieresultaten in verschillende contexten en de impact van regeneratieve landbouw op klimaat, microklimaat en watercycli.
Innovatieve oplossingen
De onderzoekers zien kansen om samen met landbouwers innovatieve oplossingen te ontwikkelen via EIP-AGRI Operationele Groepen, zoals het ontwikkelen van meetinstrumenten voor bodemgezondheid en gebruiksvriendelijke tools waarmee boeren hun bodemgezondheid zelf kunnen monitoren.
De boodschap is duidelijk: regeneratieve landbouw kan een cruciale bijdrage leveren aan het herstel van Europese bodems en de overgang naar een toekomstbestendige landbouw in Europa. Met de juiste steun en samenwerking kan de transitie naar gezonde bodems en een veerkrachtige landbouw in een stroomversnelling komen.
EU CAP Network - Support Facility for Innovation and Knowledge Exchange | EIP-AGRI
Dit onderzoek werd uitgevoerd binnen een EIP-AGRI focusgroep.
De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) coördineert tot 2029 de 'Support Facility for Innovation and Knowledge Exchange', een Europees consortium dat innovatie en kennisuitwisseling in het landbouwbeleid versterkt. Dat consortium maakt deel uit van het Europees Common Agricultural Policy Network (EU CAP Network).
Het project wordt gefinancierd door de Europese Commissie en telt 18 partners uit 15 EU-lidstaten: overheden, onderzoeksinstellingen, ngo's en kleinere private spelers. Samen ondersteunen zij netwerkactiviteiten rond innovatieve kennisdeling in landbouw, bosbouw en plattelandsontwikkeling. Een belangrijk onderdeel daarvan is de uitbouw van AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation System), het Europese systeem voor landbouwkennis en -innovatie.
De VLM is de hoofdpartner van de 'Support Facility for Innovation and Knowledge Exchange | EIP-AGRI'. Deze faciliteit volgt het 'EIP-AGRI Service Point' op, dat de VLM de afgelopen acht jaar ook leidde.
Meer informatie