Bodemorganische stof speelt een sleutelrol in de bodemkwaliteit van Vlaanderen. Bodemorganische stof is het geheel van organisch materiaal (denk aan resten van planten, dieren en micro-organismen), wat een gunstige invloed heeft op de bodem. Maar er is ook een keerzijde: bij afbraak van bodemorganische stof kan stikstof vrijkomen, wat kan leiden tot nitraatuitspoeling in het najaar.
Deze studie onderzocht daarom de wisselwerking tussen de opbouw van bodemorganische stof en het risico op stikstofverliezen.
Wat zijn de belangrijkste bevindingen?
- Een hoog aandeel bodemorganische stof zorgt niet automatisch voor meer stikstofverliezen. Factoren zoals de bemesting, de teeltopbrengst, het weer, … spelen daarin een belangrijke rol.
- De stikstofvraag en het aanbod moeten zo goed mogelijk op elkaar afgestemd worden. Perceelsspecifieke bemesting speelt beter in op de stikstofvraag van het gewas en het stikstofaanbod in de bodem. Ook is het opsplitsten van de stikstofbemesting belangrijk. Bij een juiste bemesting en zolang er in het najaar een gewas aanwezig is dat stikstof kan opnemen (bijv. vroeg ingezaaid vanggewas), is er geen groter risico op stikstofverliezen bij een hogere hoeveelheid bodemorganische stof.
- Bij laat geoogste teelten (zoals aardappelen en maïs, met veelal een laat gezaaid vanggewas) is het risico op uitspoeling wél groter. Dat probleem kan gedeeltelijk opgevangen worden door doordacht te bemesten.
- Maatregelen zoals wisselbouw (afwisseling van grasland en akkerbouw), compost en teeltrotatie (inclusief vanggewassen en oogstresten) dragen bij aan de opbouw van bodemorganische stof en verlagen het risico op uitspoeling. Daarnaast kunnen ze mogelijk ook de opbrengst verbeteren. Biologische landbouw verhoogt ook het bodemorganische stofgehalte, maar zorgt doorgaans voor een lagere opbrengst.
- Bij wisselbouw is het belangrijk dat de eerste akkerbouwteelt een hoge stikstofvraag heeft om het risico op uitspoeling te beperken.
- Bekalking en beredeneerde irrigatie kunnen ook het risico op uitspoeling verlagen.
Lees de volledige studie op de publicatiedatabank.