Knelpunten uit de eerste studiedag: gebrek aan startmateriaal en kennis
Tijdens de eerste studiedag in juni werd duidelijk welke twee knelpunten het meest in de weg staan om te starten met de teelt van autochtone zaden, namelijk: de afwezigheid van startmateriaal en de onvoldoende kennis over zaadproductie. Deze verworven inzichten vormden de rode draad voor de tweede demodag, waarin net die twee barrières werden aangepakt.
De eerste stap richting autochtone zaadproductie: het startmateriaal
Bes Vandenbroele (Plantentuin Meise) gaf een uitgebreide toelichting over het oogsten van bronmateriaal in natuurgebieden. Dankzij een vergunning van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), kunnen zij, samen met een groep vrijwilligers, zaden verzamelen met het echte autochtone karakter dat nodig is voor de start van de zaadproductie door telers. Dit startmateriaal vormt tevens de basis voor het behoud en de verspreiding van lokale plantensoorten en kan een mooie aanvulling zijn voor de Zadenbank van de plantentuin.
Foto 1: Bes Vandenbroele legde uit welke mijlpalen reeds werden bereikt binnen het EXPBIO-project, waaronder de verkregen vergunning van Plantentuin Meise voor het oogsten van autochtoon bronmateriaal.
Praktische handvatten dankzij eindverslag en teeltfiches
Liesbet Blindeman (Viaverda) stelde tijdens de demodag het eindrapport voor dat werd opgemaakt na een jaar opkweek van 15 wilde plantensoorten, uitgevoerd in opdracht van de Vlaamse Landmaatschappij binnen het EXPBIO-project. Het rapport bundelt praktische tips en bevat teeltfiches per soort, met duidelijke instructies voor opkweek, oogst, schoning en bewaring. Zo krijgen geïnteresseerde telers concrete handvatten om met de zaadteelt van autochtone planten te starten, met als doel de beschikbaarheid van streekeigen zaad te bekomen.
Het eindrapport vind je vanaf eind 2025 via de VLM-webpagina van Expbio of klik hier door naar het document.
Foto 2: Liesbet Blindeman deelde de rijke ervaring van Viaverda na een jaar autochtone zaadproductie. Het praktische eindrapport dat hieruit voortkwam, biedt startende telers handige tips en inspiratie om zelf aan de slag te gaan.
Demonstratie van zaadverwerking
Het praktijkgedeelte bood deelnemers inzicht in de verwerking van zaden na de oogst. Koen De Wit (Viaverda) demonstreerde het gebruik van de dorsmachine, diverse zeven en tot slot de luchtschoner. De toestellen werden ter beschikking gesteld door Vitale rassen vzw.
Foto 3: Koen De Wit demonstreerde de schoning van Prunella vulgaris door gebruik te maken van de dorsmachine van Vitale rassen vzw. Na de dorsing, werden de zaden gezeefd om vervolgens door de luchtschoner te gaan.
Uitwisseling & toekomstperspectief
De demodag bood deelnemers niet alleen kennis en praktijkvoorbeelden, maar ook ruimte om ervaringen en uitdagingen uit te wisselen. Het gesprek bevestigde dat de interesse in productie en gebruik van autochtone zaden blijft groeien, en dat samenwerking cruciaal is om een robuuste zaadketen in Vlaanderen te bekomen.
Meer weten?
