De oproep voor Lokale Blue Deals heeft heel wat in beweging gezet. De deadline om in te tekenen op de oproep verstreek op 3 juli. De vele kandidaturen tonen hoe sterk het thema leeft bij lokale besturen, gebiedspartners en andere betrokkenen. Overal in Vlaanderen voelen mensen het belang om samen te werken aan meer waterzekerheid, sterkere sponslandschappen en een veerkrachtige open ruimte. Dat brede draagvlak stemt hoopvol en verdient waardering. Het laat zien hoeveel kennis, engagement en energie er op het terrein aanwezig zijn om samen concrete oplossingen mogelijk te maken.
Naar sterkere sponslandschappen in Vlaanderen
Vlaanderen moet zich voorbereiden op een veranderend klimaat, een groeiende bevolking en economische ontwikkelingen. Daardoor nemen uitdagingen rond wateroverlast, droogte, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, landbouw en natuur toe. Om die samen aan te pakken, is een breed gedragen langetermijnaanpak nodig. Lokale Blue Deals willen daarvoor de motor zijn. Ze brengen lokale partners en belanghebbenden samen in gebiedscoalities die, met steun van de Vlaamse overheid, werken aan sponslandschappen: landschappen die water beter vasthouden waar het valt, laten infiltreren in de bodem en vertraagd afvoeren.
De waterzekerheidsdoelen, of sponsdoelen, per afstroomgebied worden tegen eind 2026 verwacht. Ze tonen nu al dat de uitdaging groot is, zelfs om het huidige beschermingsniveau tegen droogte en wateroverlast te behouden. Ook voor waterkwaliteit en doelen rond bodem, landbouw en natuur zijn extra inspanningen nodig. De Lokale Blue Deals versterken daarom de bestaande werking op het terrein en brengen Vlaamse doelstellingen sneller tot uitvoering via die versterkte lokale samenwerking. Ze passen in het bredere kader van de Blue Deal 2.0.
Breed engagement voor waterzekerheid
De Vlaamse Regering lanceerde de oproep Lokale Blue Deals op 6 maart 2026. De belangstelling is groot. Overal in Vlaanderen bereidden lokale gebiedscoalities een kandidatuur voor. Het gaat zowel om nieuwe coalities als om bestaande samenwerkingen, bijvoorbeeld uit Water+Land+Schap, Weerbaar Waterlandschap, strategische projecten, territoriale ontwikkelingsprogramma’s, taskforces, riviercontracten, Vlaamse parken of andere gebiedsgerichte trajecten. Ook gebiedscoalities zoals voorzien in het Mestdecreet kunnen een plaats krijgen binnen de Lokale Blue Deals. Dat zijn coalities die werken aan maatregelen om nutriëntenverliezen te verminderen, de waterkwaliteit te verbeteren en de link te leggen met bodemzorg en landbouwpraktijken.
We ontvingen op 3 juli maar liefst zesenveertig kandidaturen. Samen bestrijken die kandidaat-coalities maar liefst de helft van Vlaanderen.
Minister van Omgeving Jo Brouns: “Ik ben heel blij met de grote belangstelling voor de Lokale Blue Deals. Die toont dat Vlaanderen klaar is om lokaal en gebiedsgericht werk te maken van meer waterzekerheid. Alleen door landschapsbreed samen te werken kunnen we onze omgeving beter wapenen tegen droogte en wateroverlast.”
Van kandidatuur naar selectie
Het proces wordt begeleid door het Steunpunt Lokale Blue Deals, een samenwerking tussen VMM en VLM. Het steunpunt krijgt ondersteuning van de andere Vlaamse entiteiten die vertegenwoordigd zijn in de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW).
Na 3 juli beoordeelt een jury de kandidaturen. Zij krijgt daarbij advies van een adviesgroep van wetenschappers. Het selectievoorstel wordt in principe in het najaar voorgelegd aan de minister van Omgeving, waarna de minister een beslissing neemt.
Het Steunpunt Lokale Blue Deals bereidt intussen een raamovereenkomst voor om de coalities te begeleiden tijdens hun planningsfase. Daarnaast werkt het steunpunt verder aan vragen rond landbouwbegeleiding, zowel in de planningsfase als in de uitvoeringsfase, en rond monitoring. Daarbij wordt voortgebouwd op de ervaringen uit Water-Land-Schap en Weerbaar Waterlandschap, onder meer uit het rapport over landbouwbegeleiding.
Van plannen naar uitvoering
De effectieve engagementen van de Lokale Blue Deals zullen er zijn in de loop van 2027 en het voorjaar van 2028, aan het einde van de planningsfase. Op dat moment beschikken de gebiedscoalities over een gebiedsvisie, inrichtingsplan, actieplan en financieringsplan. Daarna start de uitvoeringsfase. De looptijd bedraagt acht jaar voor koplopers en vier jaar voor kandidaat-koplopers. In 2028 volgt een tweede oproep.
Minister van Omgeving Jo Brouns: “De grote interesse toont dat de Lokale Blue Deals aansluiten bij een breed gevoelde behoefte. In heel Vlaanderen staan partners klaar om samen verantwoordelijkheid te nemen en concrete oplossingen uit te werken voor hun gebied. Zo brengen de Lokale Blue Deals mensen, kennis en terreinervaring samen en versterken ze de gezamenlijke beweging naar meer waterzekerheid en veerkrachtige sponslandschappen.”