Het projectgebied (1882 ha) is het aan het Zwin grenzend poldergebied van de Oostkustpolder.
Misjel_DecleerMD_FortIsabella.jpg)
Voorgeschiedenis
Op 21 december 2005 is een verdrag gesloten tussen Vlaanderen en Nederland over de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 voor het Schelde-estuarium. Dit verdrag legt de afspraken tussen Vlaanderen en Nederland vast voor de duurzame instandhouding van het Schelde-estuarium. Voor de verdieping van de Westerschelde in functie van het garanderen van de toegankelijkheid van de Zeehaven van Antwerpen waren een aantal natuurherstellende maatregelen nodig. Zo moeten bijv. een aantal polders in Vlaanderen en Nederland worden ontpolderd. De ontpoldering van de Willem-Leopoldpolder, op het grondgebied van de gemeente Knokke-Heist in Vlaanderen en de stad Sluis in Nederland, is onderdeel van het verdrag.
De ontpoldering van een deel de Willem Leopoldpolder houdt in dat er risico's zijn voor een verdere en versnelde verzilting van de omliggende polder. Om de risico's op bijkomende verzilting tegen te gaan, moet het waterbeheer in de Oostkustpolder deels worden aangepast.
In opdracht van de gouverneur van de provincie West-Vlaanderen heeft de VLM een raamakkoord gesloten met een aantal organisaties over het waterbeheer in een deel van de Oostkustpolder voor het duurzaam behoud en de uitbreiding van het Zwin als natuurlijk intergetijdengebied. In het akkoord zijn afspraken vastgelegd over financiering en de verantwoordelijkheden van de verschillende partners.
In het raamakkoord wordt o.a. ook afgesproken dat de uitvoering van het raamakkoord gecoördineerd zal worden via de instelling van een landinrichtingsproject. Daarnaast zet het landinrichtingsproject Zwinpolders in op:
- het herstel van een aantal erfgoedrelicten in het projectgebied;
- het aanpassen van het recreatief netwerk aan de nieuwe situatie na de ontpoldering van een deel van de Willem-Leopoldpolder;
- het realiseren van de Instandhoudingsdoelstellingen in het projectgebied;
- het vrijwaren van de toekomstmogelijkheden van een aantal landbouwbedrijven, getroffen door de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS).
De Vlaamse Regering heeft op 15 april 2016 het landinrichtingsproject Zwinpolders goedgekeurd en ingesteld.
Stand van zaken
Het eerste
landinrichtingsplan Nieuwe Watergang is uitgevoerd. Het omvat:
- De aanleg van een pompboezem voor het nieuwe pompgemaal aan het Zwin en de natuurinrichting van de omgeving van de pompboezem. Dit is uitgevoerd door de Vlaamse Milieumaatschappij en het Agentschap voor Natuur en Bos.
- De verbreding van de Nieuwe Watergang tussen het Hazegrasfort en de Retranchementstraat waardoor het nieuwe pompgemaal aan het Zwin efficiënter water kan ontvangen. Dit is uitgevoerd door de Vlaamse Milieumaatschappij.
- De captatie van het effluentwater van de rioolwaterzuiveringsinstalltie van Knokke-Heist en het aanvoeren van het effluentwater naar de zoetwatergracht rond het Zwin. Dat zorgt ervoor dat de doorsijpeling van zout grondwater richting de omliggende polder zoveel mogelijk opgevangen kan worden. Dit is uitgevoerd door Aquafin en de Oostkustpolder.
Het tweede
landinrichtingsplan Hazegraspolderdijk en Cantelmolinie is goedgekeurd in 2021. Het omvat:
- De herinrichting van de Graaf Leon Lippensdreef, de toegangsweg tot het Zwin Natuurpark. Er worden snelheidsremmende maatregelen genomen, de weg wordt opgenomen in een graaszone en er worden veilige oversteken voor wandelaars, fietsers en ruiters aangelegd. Deze werken zullen uitgevoerd worden door de gemeenteKnokke-Heist in 2028.
- Hazegraspolderdijk wordt in zijn geheel ingericht als graaszone voor schapen, die dan mee in de graaszones van de Zwinbosjes en de nieuwe Zwindijk kan functioneren. Er wordt ook een nieuwe ruiterverbinding aangelegd. Deze werken worden uitgevoerd door het Agentschap voor Natuur en Bos en zijn aan de gang. Afwerking is voorzien in het najaar van 2026.
- De Cantelmolinie, een historische verdedigingswerk van de Tachtigjarige Oorlog, wordt heringericht als graaszone die ook een wandelverbinding omvat. Daarnaast wordt een deel van het historisch verdedigingswerk geëvoceerd. Deze werken worden uitgevoerd door de provincie West-Vlaanderen en zijn aan de gang. Afwerking is voorzien in het najaar van 2026.
Na een eerste oproep voor uitvoeringsinitiatieven of kleinschalige projecten zijn eind 2019 acht aanvragen goedgekeurd voor een totale investering van 179.340 euro. In een tweede oproep zijn eveneens acht aanvragen goedgekeurd, voor een totale investering van 185.085 euro.
Twee uitvoeringsdossiers, waarvan de planning in het kader van het inrichtingsplan Hazegraspolderdijk en Cantelmolinie is gebeurd, worden uitgevoerd via het programma Blue Deal:
- De werken aan de Paulusvaart, met als partner de Oostkustpolder. In het kader van Blue Deal is voor de Paulusvaart in 2022 een subsidie van 115.000 euro aan de Oostkustpolder goedgekeurd. Deze werken zijn in 2026 uitgevoerd.
- De werken aan de Vuile Vaart, met als partner de provincie West-Vlaanderen. In het kader van Blue Deal is een subsidie van 404.556 euro aan de provincie West-Vlaanderen goedgekeurd. Deze werken zijn in uitvoering en worden in september 2026 opgeleverd.
Partners
- het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB)
- het Agentschap Maritieme Dienstverlening Kust (AMDK)
- de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM)
- het Agentschap Onroerend Erfgoed
- de Provincie West-Vlaanderen
- het Autonoom Provinciebedrijf Westtoer
- de gemeente Knokke-Heist
- de Oostkustpolder
Bijkomende informatie
Laatste update: juli 2026